Advies over box 3: geen geld terug voor niet-bezwaarmakers

In dit artikel:

De advocaat‑generaal bij de Hoge Raad, Melvin Pauwels, adviseert dat spaarders en beleggers die tussen 2017 en 2020 geen bezwaar maakten tegen hun box‑3‑aanslag geen recht hebben op teruggaaf. Volgt de Hoge Raad dat advies — wat gebruikelijk is — dan voorkomt het kabinet een nieuwe, miljardenkostende herstelronde rond de oude vermogensrendementsheffing, die in 2021 door het ‘kerstarrest’ van de Hoge Raad als strijdig met Europees recht werd aangemerkt.

Achtergrond: de box 3‑heffing werkte tot 2021 met een ‘dubbele fictie’ (een verondersteld rendement en een veronderstelde vermogensmix), wat vooral spaarders benadeelde. In het kerstarrest bepaalde de Hoge Raad dat die systematiek grondrechten schond en dat belastingplichtigen die bezwaar hadden gemaakt recht hadden op herstel en teruggaaf. Enkele tienduizenden mensen hadden toen bezwaar aangetekend; voor niet‑bezwaarmakers bleef compensatie uit, mede omdat het kabinet de kosten — naar schatting circa €4 miljard, waarvan ongeveer de helft naar mensen met meer dan €200.000 vermogen zou gaan — onacceptabel vond in economisch lastigere tijden.

Om massale rechtszaken en overbelasting van de Belastingdienst te beperken maakte staatssecretaris Marnix van Rij een massaalbezwaarprocedure mogelijk. Het advies van Pauwels spitst zich toe op die procedure: niet‑bezwaar‑makers zouden geen aanspraak kunnen maken op teruggave omdat de onjuistheid van de aanslag pas uit jurisprudentie bleek nadat de aanslagen onherroepelijk waren geworden.

Intussen heeft de Tweede Kamer een wetswijziging aangenomen die uitgaat van werkelijke rendementen in box 3; de Eerste Kamer moet er nog over beslissen. Die wet leidt tot protesten en VVD‑minister van Financiën Eelco Heinen heeft aangegeven dat aanpassing nodig is; het kabinet komt naar verwachting tegen de zomer met een wetsvoorstel voor die wijzigingen. De Hoge Raad heeft nog geen datum voor zijn definitieve uitspraak over de massaalbezwaarzaken.