Advies over box 3: geen geld terug voor wie te laat bezwaar maakte
In dit artikel:
De advocaat-generaal bij de Hoge Raad, Melvin Pauwels, adviseert dat spaarders en beleggers die tussen 2017 en 2020 geen bezwaar maakten tegen hun box 3-aanslagen geen recht hebben op teruggaaf. Het advies, uitgebracht vrijdag, gaat over een door de staat opgezette massaalbezwaarprocedure waarbij enkele voorbeeldzaken moeten uitwijzen wat voor alle niet-bezwaarmakers geldt. De Hoge Raad volgt doorgaans dit soort adviezen; als dat nu ook gebeurt voorkomt het kabinet een nieuwe miljardenclaim in de hersteloperatie rond de oude vermogensrendementsheffing.
Achtergrond: in het zogeheten kerstarrest van eind 2021 oordeelde de Hoge Raad dat de box 3-heffing sinds 2017 in strijd was met het eigendomsrecht en het discriminatieverbod, omdat de Belastingdienst werkte met een ‘dubbele fictie’ (een verondersteld rendement en een veronderstelde vermogensmix). Dat systeem benadeelde vooral spaarders; de rechters zeiden dat er gerekend moest worden met werkelijke rendementen. Wie destijds bezwaar had gemaakt, kreeg al recht op herstel.
Het kabinet‑Rutte IV besloot niet alle niet-bezwaarmakers te compenseren — een maatregel die naar schatting nog eens circa €4 mrd zou hebben gekost, waarvan de helft naar mensen met meer dan €200.000 vermogen zou gaan — mede vanwege financiële druk na de oorlog in Oekraïne en stijgende prijzen. Staatssecretaris Marnix van Rij maakte wel de massaalbezwaarroute mogelijk om overbelasting van Belastingdienst en rechtbanken te voorkomen; hij verwachtte zelf weinig kans op teruggaaf voor niet-bezwaarmakers.
Praktisch: ongeveer 60.000 mensen dienden in 2017–2020 samen zo’n 220.000 bezwaren in; veruit de meeste belastingplichtigen maakten geen bezwaar en lopen nu mogelijk mis. Ondertussen is er reparatiewetgeving door de Tweede Kamer aangenomen om het systeem te corrigeren; de Eerste Kamer behandelt die wet nog. Er is veel kritiek op de voorgestelde Wet werkelijk rendement, en minister van Financiën Eelco Heinen heeft aangegeven dat aanpassingen nodig zijn; het kabinet wil daar tegen de zomer een voorstel voor presenteren.