Aernout Vink: 'Als rechter zoek je altijd naar een weerwoord, om je eigen standpunt te challengen'

In dit artikel:

Aernout Vink (57) vertrekt na vijf jaar als voorzitter van de Ondernemingskamer (OK) van het gerechtshof Amsterdam. Hij wordt weer civiel rechter en gaat zich onder meer bezighouden met bouwconflicten. Als voorzitter behandelde hij spraakmakende zaken rond onder anderen Nexperia, Centric en de FNV, naast veel kleinere conflicten tussen zakenpartners of familieleden.

De OK is de rechter voor ondernemingsgeschillen en grijpt in wanneer de bedrijfsvoering ernstig vastloopt. Vink zegt dat hij voor iedere zitting nog steeds spanning voelt, zeker wanneer een zaal vol zit. Die spanning verdwijnt zodra de behandeling begint. Toch verandert volgens hem ongeveer één op de vijf of zes zaken tijdens de zitting van koers, omdat dan nieuwe informatie of inzichten naar voren komen.

Het moeilijkste aan het werk vindt Vink de ruime wettelijke normen. Begrippen als ‘wanbeleid’ laten de rechter veel ruimte, maar ingrijpen moet altijd proportioneel zijn. De OK kan bijvoorbeeld tijdelijk bestuurders of commissarissen aanstellen, maar mag een onderneming niet onnodig beschadigen. Tegelijk moet een maatregel wel effectief zijn. Vaak komen vastgelopen bedrijven binnen twee à drie maanden weer op gang, al mislukt dat soms en volgt een tweede procedure.

De OK beschikt over een lijst van ongeveer 180 tijdelijke bestuurders, commissarissen en bemiddelaars. Die lijst is de afgelopen jaren vernieuwd: er staan meer jongere mannen en vrouwen met uiteenlopende achtergronden op en kandidaten worden geselecteerd via een sollicitatieprocedure en opleiding. De namen worden niet openbaar gemaakt, omdat partijen anders specifieke personen zouden kunnen opeisen of uitsluiten.

Bij mkb-zaken ligt de nadruk volgens Vink sterker op persoonlijke verhoudingen. Werknemers en familieleden zijn vaak direct bij het bedrijf betrokken en emoties kunnen hoog oplopen. In grote zaken draait het vaker om zeggenschap, geld en strategie; gespecialiseerde advocaten helpen om de complexe belangen inzichtelijk te maken.

Als voorbeeld noemt Vink de zaak rond Gerard Sanderink en Centric. Het bedrijf, dat onder meer voor veel gemeenten werkte, liep leeg en dreigde volgens hem uiteindelijk failliet te gaan. De OK zag de verkoop van Sanderinks belang als noodzakelijke ingreep. Een terugkeer van Sanderink zou volgens Vink het vertrouwen van contractspartijen verder hebben ondermijnd. Hij benadrukt wel dat zo’n extreem scenario ondernemers alleen bij zeer uitzonderlijke omstandigheden kan overkomen.

Bij de schorsing van de topman van Nexperia speelde volgens Vink geen politieke of geopolitieke druk. De OK keek uitsluitend naar de bedrijfsvoering en mogelijke belangenverstrengeling. Zittingen worden normaal openbaar gehouden, omdat openheid het vertrouwen in de rechtspraak versterkt. Soms zijn besloten behandelingen echter nodig om een onderneming of een mogelijke oplossing niet verder te schaden.

De ingreep bij de FNV onderscheidde zich volgens Vink van de meeste bedrijfsgeschillen. Daar liep een grote organisatie vast door een richtingenstrijd en versnipperde belangen, terwijl iedereen naar eigen zeggen het beste voor de vakbond wilde. Bij ondernemingen draait het conflict vaker om financiële belangen. Juist het helpen losmaken van zulke vastgelopen situaties maakt het werk volgens Vink bijzonder dankbaar.