AFM waarschuwt: de stapel risico's wordt alleen maar hoger
In dit artikel:
De Autoriteit Financiële Markten (AFM) waarschuwt dat de financiële sector zich in een paradigmaverschuiving bevindt: schokken stapelen zich sneller op en risico’s veranderen van aard. Dat stelde de toezichthouder deze week bij de presentatie van het jaarverslag. Centraal staan technologische versnelling (met name AI), geopolitieke spanningen, crypto-ontwikkelingen en problemen op de woningmarkt.
AI ziet de AFM als dubbelzinnig: het kan leiden tot efficiëntere prijsvorming en betere beleggingsbeslissingen, maar doordat beslissingen steeds meer door zelflerende modellen worden genomen, neemt het doorzicht in afwegingen af. De toezichthouder benoemt drie concrete risico’s: bedrijven die hun AI-capaciteiten overdrijven (AI-washing), chatbots die formeel beleggingsadvies vervangen zonder dezelfde bescherming, en het gevaar dat handelsalgoritmes met vergelijkbare data synchroon gedrag gaan vertonen, waardoor kleine schokken kunnen uitgroeien tot grote marktbewegingen. De AFM benadrukt dat, ongeacht de mate van automatisering, de verantwoordelijkheid bij de marktdeelnemer blijft.
Voor particuliere beleggers is er ook direct gevaar: de AFM schat de jaarlijkse omvang van beleggingsfraude in Nederland op circa €750 miljoen, met boilerrooms als meest voorkomende vorm. In ongeveer de helft van de gevallen kon de toezichthouder frauduleuze websites offline halen. De cryptomarkt staat onder toezicht: in 2025 zijn vijftien MiCAR‑vergunningen verleend en achttien cryptopartijen vallen onder AFM-toezicht, maar marketing blijft risico’s bagatelliseren en tarieven worden vaak onvoldoende gecommuniceerd. Neo‑brokers kregen eveneens kritiek vanwege verborgen kosten en niet-passende producten; na ingrijpen verbeterde informatieverschaffing en geschiktheidstesten.
Naast marktrisico’s signaleert de AFM grote financiële gevolgen van funderingsproblemen: bijna een half miljoen woningeigenaren heeft een kwetsbare fundering, ruim 120.000 huizen vereisen herstelwerkzaamheden en de totale kosten worden op circa €11 miljard geschat. Voor een deel van de eigenaren is een lening geen verantwoorde optie, waardoor financiële knelpunten kunnen ontstaan.
Macro-economisch ziet de AFM aanwijzingen dat de cyclus richting krimp gaat, terwijl beurswaarderingen hoog zijn en private credit groeit — factoren die kwetsbaarheden kunnen vergroten. Bestuursvoorzitter Laura van Geest waarschuwt dat aan het einde van een cyclus vaak minder scherp naar kapitaalrisico’s wordt gekeken. De AFM roept financiële instellingen op hun weerbaarheid en wendbaarheid te vergroten en particuliere beleggers op om waakzaam te blijven.