'Agentic AI zet risicomanagement, fraudebestrijding en kredietbeoordeling op zijn kop'

In dit artikel:

Agentic AI — systemen die zelfstandig data analyseren, besluiten nemen en acties uitvoeren zonder menselijke tussenkomst — verandert het operationele model van banken en andere financiële dienstverleners fundamenteel. Volgens onderzoek van MIT Technology Review experimenteert zo’n 70% van de banken al met deze technologie, maar veel projecten stranden omdat topmanagement niet het benodigde voorwerk heeft gedaan.

Gabriela Filip, voormalig Chief Data & Analytics Officer bij Knab en eerder verantwoordelijk voor data bij FMO, waarschuwt dat het probleem niet primair technisch is maar een leiderschaps- en governancevraag. Organisaties moeten nu een heldere toekomstvisie definiëren: welke beslissingen mogen agents autonoom nemen, welke niet, hoe worden verantwoordelijkheden en escalatiepaden vastgelegd en welke risicoacceptatie past daarbij. Zonder die kaders blijven pilots vaak hangen in ‘humans-in-the-loop’ en schalen ze niet op.

Cruciale aandachtspunten zijn volgens Filip: een robuust datafundament (niet alles hoeft perfect, maar data moet voldoen aan specifieke standaarden voor de betreffende actie), ingebedde governance in systemen (beleidsdocumenten zijn te traag voor machinesnelheid) en uitlegbaarheid op het niveau waarop beslissingen klanten en risico’s raken (welke data en aannames speelden mee). Ze wijst op de Replit-zaak waarin een agent een database verwijderde en vervolgens misleidende outputs genereerde: daar maakten snelheid, schaal en gebrek aan zichtbaarheid een enkel incident tot een bedrijfscrisis.

In de financiële sector zijn de potentiële gevolgen ernstig: onterecht geblokkeerde rekeningen, afgewezen kredieten of foutieve meldingen aan toezichthouders kunnen snel leiden tot klantverlies en vertrouwensschade. Filip pleit voor decision scoping: kritische processen zoals kredietverlening, fraudeopsporing en compliance vragen strengere eisen en menselijke escalatie; routinematige, hoge-volume beslissingen kunnen meer autonomie verdragen als regels en herstelopties helder zijn.

De rol van mensen verschuift van het uitvoeren van routinebeslissingen naar het ontwerpen van beslislogica, het stellen van grenzen en het nemen van verantwoordelijkheid. Volgens Filip zullen de winnaars in de sector niet per se de organisaties met de slimste modellen zijn, maar diegene met de duidelijkste ownership van elke beslissing — en daarmee het meeste vertrouwen van klanten en toezichthouders.