AI in kredietverlening: banken onderschatten hun grootste risico
In dit artikel:
Banken omarmen AI in kredietverlening omdat klanten realtime beslissingen verwachten, fintechs gebruiksgemak afdwingen en marges onder druk staan. Dat levert meetbare voordelen: snellere beslissingen, nauwkeurigere modellen en in sommige organisaties meer dan 90% straight‑through processing. Maar volgens Reyk Mikles en Maurits Bakker (SAS) is er een fundamenteel probleem: de beheersing van AI blijft ver achter op de snelle adoptie, en dat vormt het grootste risico voor banken vandaag.
Waar vroeger een beperkt aantal kredietmodellen beheersbaar was, ontstaat nu een wildgroei van honderden tot duizenden algoritmes met eigen data, aannames en risico’s. Veel instellingen hebben onvoldoende governance: onderbemand gevalideerde teams, achterstallige documentatie en pas aandacht voor uitlegbaarheid wanneer toezichthouders ernaar vragen. Daardoor is de vraag niet meer of individuele modellen goed presteren, maar of er nog controle is over het totale ecosysteem — en vaak is het antwoord nee.
Met de EU AI Act wordt vrijblijvendheid onmogelijk: kredietverlening wordt als high‑risk aangemerkt, waardoor banken straks aantoonbaar moeten maken hoe modellen werken, welke data wordt gebruikt, hoe bias wordt tegengegaan en waar menselijke controle plaatsvindt. Dat raakt de kern van kredietprocessen en legt bloot dat veel implementaties niet compliant‑by‑design zijn.
De auteurs pleiten voor een verschuiving van focus: niet sturen op losse modellen maar op het gehele AI‑ecosysteem — samenhang van use cases, onderlinge interacties, cumulatieve risico’s en duidelijke verantwoordelijkheden. Dat vergt nieuwe structuren, tooling en prioritering; governance moet leidend worden in plaats van volgend. Banken die nu in robuuste beheersing investeren, bouwen aan duurzame schaalbaarheid en vertrouwen; anderen riskeren regelgeving, reputatieschade of verlies van controle. De komende jaren zal het verschil tussen banken die hun AI onder controle hebben en zij die dat niet doen, pijnlijk zichtbaar worden.