AI maakt de Brusselse machinerie er niet sneller op
In dit artikel:
De beraadslagingen over de Europese AI-wet liepen vorige week vast in Brussel nadat een geplande korte afrondingsronde tussen het Europees Parlement en de Raad uitliep tot twaalf uur zonder akkoord. Het stuk wet, bedoeld om AI-systemen veiliger en ethisch te reguleren, wordt door critics gezien als belemmerend voor innovatie; voorstanders vinden regelgeving juist noodzakelijk. Het geschil spitste zich deze keer toe op een verzoek — aangevoerd door Duitsland en gesteund door christendemocraten — om industriële toepassingen, zoals machinebouw, uit te zonderen van de algemene AI-regels. Bondskanselier Friedrich Merz vreest dat machinebouwers anders de aansluiting bij AI-ontwikkeling verliezen. Die draai van Duitsland veroorzaakte vertragingen bovenop eerdere blokkades, onder meer rondom de omschrijving van ‘intieme beelden’ bij een verbod op uitkleedapps.
Europarlementariër Kim van Sparrentak reageerde fel en waarschuwde voor mogelijke juridische chaos als er geen snel akkoord komt. Als de omnibuswijzigingen niet tijdig worden aangenomen, treedt de oorspronkelijke wet per 2 augustus in werking voor AI-systemen met een verhoogd risico, terwijl technische standaarden nog ontbreken. Cyprus, dat momenteel het EU-voorzitterschap bekleedt, wil de onderhandelingen eerder hervatten dan aanvankelijk gepland: er staat een nieuwe poging op de agenda voor komende woensdag.
Een andere lopende zaak betreft de voorgenomen overname van Mediamarkt en Saturn door het Chinese JD.com. Hoewel mededingingsautoriteiten in Nederland en Duitsland al groen licht gaven en de Europese Commissie aanvankelijk weinig bezorgd leek, voerde Europarlementariër Dirk Gotink (NSC) recentelijk de druk op Brussel op. Hij vroeg om een vooronderzoek en kreeg steun voor een amendement in Straatsburg. Gotink waarschuwt dat de transactie Chinees bedrijf toegang kan geven tot enorme hoeveelheden gebruikersdata uit Europese huishoudens, wat kan worden ingezet om AI-modellen te verbeteren, en dat Chinese spelers door staatssteun een ongelijk speelveld hebben. Ter illustratie: Franse resultaten van JD.com zijn voorlopig nogal bescheiden en Duitse detailhandelaren zeggen dat platforms als Temu en Shein de binnenlandse omzet flink schaden. Ook bestaat zorg over gevaarlijke importproducten uit China die moeilijk buiten de EU-handel te houden zijn.
Daarnaast is er op EU-niveau aandacht voor intimidatieprocedures tegen kritische stemmen: lidstaten moesten uiterlijk 7 mei een EU-richtlijn over SLAPPs (strategic lawsuits against public participation) in nationaal recht omzetten. De ngo-coalitie Case organiseerde in Sofia hun jaarlijkse ‘Slapp awards’. Bekende gevallen: de Belgische politicus Claude Eerdekens kreeg ‘de prijs’ in de categorie ‘Slapp-politicus’ voor een rechtszaak tegen journaliste Mélanie de Groote; het Ierse Keegan Quarries werd genoemd als ‘bedrijfsbullebak van het jaar’ wegens procedures tegen Eco Advocacy; en in Kroatië viel een rechter op door het vervolgen van media die kritisch berichtten over zijn beslissingen.
Verder korte politieke en beleidsagenda’s die deze week spelen in Brussel en daarbuiten: voor het eerst wordt een Europees-Armeense top in Jerevan gehouden; eurolandenministers van Financiën buigen zich over de implicaties van de Iran-crisis; Solar Power organiseert zijn jaarlijkse top met onder anderen commissievoorzitter von der Leyen en Eurocommissaris Hoekstra; in Roemenië staat een motie van wantrouwen op de rol; de Europese Commissie presenteert een sociaal pakket met een strategie tegen armoede; en de Europese Rekenkamer publiceert een rapport over de transparantie van het coronaherstelfonds.
Kortere geopolitieke signalen uit de nieuwsbrief: de VS halen troepen terug uit Duitsland en leggen afspraken over raketten bij, terwijl bondskanselier Merz de samenwerking met Trump-era beleid blijft nastreven; Trump verhoogt invoerheffingen op Europese auto’s, wat de Europese industrie verontrust; en de Verenigde Arabische Emiraten nemen een belang van 49% in een Repsol-project voor duurzame energie in Spanje.
Europamania is een nieuwsbrief van FD-correspondenten in Brussel (Daan Ballegeer, Mathijs Schiffers en Han Dirk Hekking). Reageren of tips delen kan via het opgegeven contactadres.