Allemaal in de rij voor de Tafelberg
In dit artikel:
Hoogzomer in Kaapstad betekent massatoerisme op de Tafelberg: rijen in open dubbeldekkers en taxi’s bij de kabelbaan, toeristen uit de hele wereld die bovenop Crocs en badslippers uitstappen voor uitzicht, selfies en softijs. De kabelbaan verwerkt ongeveer een miljoen ritten per jaar (ongeveer €24 retour), maar de berg wordt ook door wandelaars, klimmers en mountainbikers onbeperkt beklommen via tientallen paden; het park trekt in totaal zo’n 4,2 miljoen bezoekers per jaar. Table Mountain National Park is een van de meest winstgevende natuurparken van Zuid-Afrika: de totale omzet ligt rond de €15 miljoen jaarlijks, en toerisme leverde in 2024 ruim 24,5 miljard rand (~€1,28 miljard) aan de lokale economie op.
Tegelijkertijd is de berg gevaarlijk en kwetsbaar. Jaarlijks vallen er naar schatting tien tot twintig doden, meestal door valpartijen. Recent stierf een Amerikaanse basejumper op Platteklip Gorge nadat zijn uitrusting faalde of hij de wind verkeerd inschatte; basejumpen is verboden. Eerder dit jaar overleed ook een Duitse wandelaar bij de populaire Leeuwenkop. Naast dodelijke ongevallen zijn er veel minder ernstige maar vaak ingrijpende incidenten: verwondingen door korte vallen, uitdroging en weersverslechtering komen vaak voor. Sociale media versterken de druk: virale foto’s en filmpjes trekken massa’s naar gevaarlijke plekken, met dringen, ongeduld en risico’s als gevolg.
Een aantal structurele problemen voert de risico’s op. De berg is grotendeels onbeheerd en niet omheind; paden zijn op veel plaatsen slecht onderhouden en er ontbreekt een centraal waarschuwings- of registratiesysteem dat bezoekersinformatie en real-time noodsignalen kan doorgeven. Gidsen zijn vaak niet professioneel geregistreerd of gediplomeerd; locale rangers en ervaringsdeskundigen klagen dat stads‑ of onervaren gidsen toeristen meenemen die de routes onderschatten. Ook criminaliteit speelt een rol: gewapende overvallen, berovingen en zelfs moordzaken hebben het imago van de berg aangetast en maken reddingsacties complexer.
De reddings- en bergingsoperaties draaien deels op vrijwilligers: Wilderness Search and Rescue voert jaarlijks tussen de honderd en tweehonderd operaties uit en vliegt regelmatig patrouilles om een gevoel van veiligheid te bieden. Deze hulp wordt grotendeels gefinancierd door de provinciale overheid, die belang heeft bij het openhouden van de toeristische trekpleister. Lokale initiatieven proberen de veiligheid te verbeteren: Tania Morkel, die zelf zware verwondingen overleefde na een val en sindsdien ereranger is, haalde met actiegeld kettingen en veiligheidsvoorzieningen aan gevaarlijke richelpunten aanbrengen. Gids Taahir Osmans organiseert bewustwordingswandelingen en zit in een WhatsApp-netwerk van zo’n 980 professionals die meldingen en incidentinformatie delen. Er wordt ook nagedacht over het afsluiten of apart reguleren van drukke delen van de berg, vergelijkbaar met maatregelen bij de Duivelspiek.
Praktische adviezen voor bezoekers worden nadrukkelijk gegeven: ga niet alleen, klim bij voorkeur met minstens vier personen zodat er iemand bij een gewonde kan blijven terwijl anderen hulp halen; neem voldoende water, eten, zonnebrand en een hoed mee; laat waardevolle spullen achter en draag geen teenslippers. Osman vat dat samen in korte, directe regels: “Ga nooit alleen.” Morkel benadrukt dat een deel van het probleem sociale media en onervarenheid is; haar ervaring illustreert tegelijk het risico en de mogelijkheid van herstel: na een val waarbij ze bijna stierf, herstelde ze volledig en zet zich nu in voor meer veiligheid.
Ondanks de risico’s blijft de Tafelberg voor veel mensen een spirituele en natuurervaring: urenlange tochten door kloven en struikgewas culmineren in een overweldigend uitzicht vanaf een miljoenen jaren oud rotsplateau. De uitdaging voor Kaapstad is om dat unieke landschap toegankelijk te houden zonder dat onvoorzichtigheid, commercialisering en criminaliteit het mooie én gevaarlijke karakter van de berg verder ondermijnen.