Analyse - AI-race wil de wereld veranderen voordat het geld opraakt

In dit artikel:

De wereldwijde investeringen in kunstmatige intelligentie nemen ongekende vormen aan. Volgens PwC kunnen de uitgaven aan datacenters alleen al tegen 2050 oplopen tot meer dan 30 biljoen dollar, aanzienlijk meer dan tijdens eerdere technologische hausseperiodes zoals de spoorwegbouw en de dotcomboom. Anthropic, een van de grote AI-bedrijven, wil de komende jaren naar verwachting 518 miljard dollar investeren, ruim honderd keer zijn verwachte omzet in 2025.

Achter deze bedragen en hoge bedrijfswaarderingen schuilen echter optimistische aannames over toekomstige productiviteitswinst en inkomsten. Volgens JP Morgan blijven brede productiviteitsverbeteringen in de Verenigde Staten, het centrum van de AI-race, vooralsnog uit. Bain & Company berekende dat hyperscalers zoals Google, Amazon en Microsoft binnen vijf jaar meer dan 4,2 biljoen dollar aan nieuwe omzet moeten vinden om hun infrastructuurinvesteringen te financieren. Bestaande markten zijn daarvoor waarschijnlijk onvoldoende; er zouden geheel nieuwe toepassingen en markten moeten ontstaan.

De schaal van de investeringen maakt de financiële risico’s groot. JP Morgan schat dat de Amerikaanse productiviteit de komende tien jaar jaarlijks 3 tot 5 procent moet groeien om de waardering van Nvidia, een belangrijke leverancier van AI-chips, te rechtvaardigen. Dat ligt fors boven de verwachte 1,75 procent. Econoom Stijn Van Nieuwerburgh verwacht dat de Amerikaanse AI-sector in 2032 ongeveer 3,55 biljoen dollar omzet per jaar nodig heeft om een rendement van 10 procent op investeringen te behalen. Omdat veel infrastructuur met schulden wordt betaald, kunnen tegenvallende vraag, vertragingen of dalende activawaarden de verliezen versterken.

AI-topbestuurders wijzen op een mogelijk veel grotere omwenteling. Zelfverbeterende AI-modellen zouden volgens hen de vooruitgang kunnen versnellen en uitzonderlijke productiviteitsgroei kunnen opleveren. Anthropic modelleerde voor 2030 scenario’s waarin AI de jaarlijkse economische groei verhoogt van 2 naar 2,4, 5,4 of zelfs 15,4 procent. Aan zulke scenario’s kleven ook risico’s, waaronder groot banenverlies. De beloofde effecten kunnen bovendien lang op zich laten wachten: eerdere technologische revoluties hadden volgens econoom Diane Coyle 10 tot 50 jaar nodig om volledig in de economie door te werken.

Op de arbeidsmarkt zijn al aanwijzingen voor gevolgen bij starters in witteboordenberoepen. Stanford-onderzoekers meldden dat de werkgelegenheid onder 22- tot 25-jarigen in AI-blootgestelde functies, zoals accountancy en juridisch ondersteunend werk, 19 procent lager lag dan in minder door AI te beïnvloeden beroepen. De totale werkgelegenheid blijft echter sterk.

Historische voorbeelden laten zien dat een investeringsbubbel de technologie zelf niet noodzakelijk vernietigt. Spoorwegen bleven bestaan na de crisis van 1873 en het internet bleef na de dotcomcrash functioneren. Als de huidige AI-infrastructuur behouden blijft, kunnen de economische voordelen volgens Coyle alsnog ontstaan, ook wanneer de beloofde groei later komt dan beleggers en bedrijven verwachten.