Analyse - Amerikaanse automakers in het kruisvuur van Trump vs. Californië over EV's
In dit artikel:
Een juridische confrontatie tussen de regering-Trump en Californië escaleert en heeft verstrekkende gevolgen voor autofabrikanten, met name voor producenten van elektrische voertuigen (EV’s) zoals Tesla en voor traditionele merken die afhankelijk zijn van voertuigen met verbrandingsmotoren. De zaak draait om een decennialange vrijstelling waarmee Californië eigen, strengere emissienormen mag vaststellen; die vrijstelling staat onder druk nadat Republikeinen in het Congres een manoeuvre inzetten om die te schrappen.
De kern: Californië wil dat vanaf 2035 alle verkochte nieuwe auto's in de staat emissievrij zijn (100% EV’s of soortgelijke voertuigen) en heeft al tussentijdse, strikte eisen vastgesteld die dit jaar zouden ingaan. De federale koers onder president Trump is juist terughoudend tegenover EV-stimulering: subsidies van $7.500 per EV werden geschrapt, boetes voor het niet halen van brandstofefficiëntienormen afgeschaft en recent trok de EPA een Obama-tijdperk bevinding terug die CO2-emissies als gevaar voor de volksgezondheid bestempelde. Als gevolg stortte de landelijke EV-verkopen in.
Republikeinen gebruikten de Congressional Review Act om de Californië-vrijstelling te herclassificeren als een administratieve “regel” die kan worden teruggedraaid. Californië betwist dat in een rechtszaak en noemt het een onwettige omweg; historisch heeft de EPA juist geoordeeld dat die vrijstellingen geen regels zijn maar individuele, zaak-specifieke beslissingen. De zaak stond op 19 februari op de rol bij een federale rechtbank in Oakland.
De inzet is groot. Als de regering-Trump en het Congres winnen, verliezen Californië en de elf andere staten die zijn regels volgen (samen goed voor circa 29% van de Amerikaanse nieuwe autoverkopen) de bevoegdheid om eigen, strengere eisen op te leggen. Dat zou traditionele autofabrikanten minder prikkel geven om verlieslatende EV-modellen in die markten aan te bieden. Voor EV-specialisten als Tesla betekent het verlies van belangrijke inkomstenstromen uit verkoop van reguleringskredieten aan andere fabrikanten, die deze credits gebruiken om aan normen te voldoen.
Als Californië daarentegen wint, zouden autofabrikanten mogelijk gedwongen worden verschillende wagenlijnen te ontwikkelen om aan twee tegenstrijdige regelsets te voldoen: de federale normen onder Trump en de strengere Californische regels. Branchegroep Alliance for Automotive Innovation waarschuwt dat dat de modelkeuze voor consumenten zou kunnen beperken en de industrie voor logistieke en productiekeuzes plaatst die lastig te combineren zijn. Juridische observatoren noemen de situatie ongekend instabiel; automakers hebben sinds Trumps herverkiezing al voor ongeveer $55 miljard aan afschrijvingen op EV-investeringen genomen.
De historische achtergrond verklaart deels waarom Californië zo vasthoudt: sinds de jaren 50 voerde de staat eigen emissieregels in om de beruchte smog rond Los Angeles te bestrijden. Het Congres bevestigde die bijzondere bevoegdheid in 1967 en sindsdien zijn meer dan honderd vrijstellingen toegekend. In 2019 probeerde de Trump-administratie al delen van een vrijstelling via een reguliere regelgeving in te perken; de regering-Biden herstelde die vrijstelling in 2022. De huidige poging om via de Congressional Review Act de vrijstelling definitief te doen verdwijnen, is dus een nieuwe route die veel rechtspolitici bestrijden.
Voorlopig bevinden autofabrikanten zich in onzekerheid. De California Air Resources Board (CARB) heeft bedrijven tijdelijk de keuze gelaten om zich al wel of niet aan de nieuwe normen te committeren, met de waarschuwing dat bij een succesvolle rechtszaak later sancties kunnen volgen. CARB erkent ook dat de marktomstandigheden zijn verslechterd: EV’s vormden vorig jaar ongeveer 21% van de nieuwverkopen in Californië, iets minder dan het jaar daarvoor, en de toezichthouder zegt de verkoopdoelstelling voor dit jaar niet dwingend te zullen handhaven vanwege de juridische onduidelijkheid.
Belanghebbenden reageren fel: de Californië-aanklacht noemt de stap van Trump een gevaarlijke uitbreiding van congresbevoegdheden en een minachting van de wet; het Witte Huis noemt de rechtszaak “frivool” en verdedigt het schrappen van groene subsidies als bescherming van belastinggeld. Voor de industrie blijft de praktische realiteit dat wereldwijde markten — met name China en Europa — juist steeds strengere emissie-eisen opleggen, waardoor fabrikanten wereldwijd afhankelijk zijn van EV-technologie. Veel insiders verwachten daarom dat, ondanks politieke fluctuaties in Washington, autofabrikanten uiteindelijk compromissen zullen zoeken met Californische toezichthouders om hun internationale concurrentiepositie veilig te stellen.