Analyse: BOJ verkiest zelfbescherming boven solidariteit met Powells Fed

In dit artikel:

De Bank of Japan (BOJ) tekende deze week niet mee onder een zeldzame, wereldwijde verklaring van centrale bankiers die hun steun uitspraken voor Fed-voorzitter Jerome Powell nadat president Donald Trump hem met een strafrechtelijke aanklacht had bedreigd. Die afwezigheid weerspiegelt volgens bronnen in Tokio zowel de BOJ’s aversie tegen politieke discussie als de terughoudendheid van de Japanse regering nu vervroegde verkiezingen op handen zijn.

Volgens twee regeringsbronnen had de BOJ informeel nagevraagd of zij de gezamenlijke verklaring moest ondertekenen, maar konden verantwoordelijken zich niet op tijd uitspreken. Een BOJ-woordvoerder en de hoogste regeringswoordvoerder weigerden commentaar; de kwestie werd door de regering gepresenteerd als vallend onder de autonome bevoegdheid van de centrale bank. De gezamenlijke verklaring van dinsdag was bedoeld als signaal dat centrale bankiers zich zorgen maken dat politieke aanvallen de onafhankelijkheid van monetair beleid wereldwijd ondermijnen.

BOJ-gouverneur Kazuo Ueda heeft het belang van onafhankelijkheid eerder benadrukt, maar hield zich stil over de directe aanvallen op de Fed. Analisten zeggen dat het besluit aansluit bij een lang bestaande BOJ-praktijk om controversiële politieke onderwerpen te mijden — deels ingegeven door Japanse historische ervaringen met politieke inmenging. Tegelijk toont het hoe de BOJ kwetsbaar is voor overheidsinvloed: de bank geniet formeel sinds 1998 nominale onafhankelijkheid, maar de regering benoemt gouverneur en bestuursleden en kan via die benoemingen druk uitoefenen.

De binnenlandse politieke context speelt mee. Premier Sanae Takaichi, die hoge publieke waardering geniet en met vervroegde verkiezingen in februari wordt geassocieerd, onderhoudt nauwe banden met de VS en heeft uitgesproken voorkeuren voor reflationistisch beleid en lagere rentes. Haar opmerkingen joegen de markten al op nadat zij in oktober zei sturing te willen geven aan monetair beleid; later stemde haar kabinet in met een rente-opslag van de BOJ naar 0,75% in december. Als Takaichi het electorale succes boekt dat wordt verwacht, kan haar regering twee vacatures in het negenkoppige BOJ-bestuur invullen en mogelijk invloed hebben op de opvolging van Ueda (tot 2028).

De zaak illustreert dat, ondanks formele waarborgen, de BOJ niet volledig immuun is voor politieke overwegingen — zeker niet wanneer internationale spanningen en binnenlandse machtsstrijd elkaar raken.