Analyse: Jacht op Alzheimer-medicijnen leert van kanker met multi-target aanpak
In dit artikel:
Novo Nordisk’s mislukte Alzheimer‑onderzoek met orale semaglutide laat volgens experts vooral zien dat de veldrichting verandert: onderzoekers gaan Alzheimer steeds meer zien als een netwerk van onderling verbonden biologische processen in plaats van één enkele oorzaak. Het artikel (12 dec) bespreekt deze omslag aan de hand van recente studies en commentaar van onderzoekers en industrie‑leiders.
Vandaag zijn er slechts twee middelen die de progressie van Alzheimer kunnen vertragen — Eli Lilly’s Kisunla en Eisai/Biogen’s Leqembi — en beide werken door amyloïdeplaques uit de hersenen te verwijderen, met ongeveer 30% vertraging van ziekteprogressie. Tegelijkertijd groeit het besef dat niet alle patiënten evenveel baat hebben bij anti‑amyloïdebehandelingen: factoren zoals geslacht, tau‑levels, genetische risicofactoren en etnische verschillen beïnvloeden uitkomsten, en sommige patiënten blijken meerdere pathologieën tegelijk te hebben. Howard Fillit van de Alzheimer’s Drug Discovery Foundation vat de nieuwe aanpak kernachtig samen: “Slechts één route targeten is niet genoeg.”
De ontwikkeling van betere diagnostiek — bloedtests en genetische markers naast dure PET‑scans en lumbaalpunctie — maakt het mogelijk om patiënten specifieker te selecteren en eerder in het ziekteproces te behandelen, hetgeen naar verwachting de behandelresultaten zal verbeteren. Die precisiegeneeskunde benadering doet denken aan de transformatie die oncologie de afgelopen decennia onderging, aldus David Watson van het Alzheimer’s Research and Treatment Center.
Op het behandelingsfront verschuift de aandacht naar meervoudige en op maat gemaakte strategieën: Biogen verwacht volgend jaar gegevens over een taugericht middel; Roche ontwikkelt trontinemab, een amyloïde‑antilichaam gekoppeld aan een “brain shuttle” dat de bloed‑hersenbarrière passeert en mogelijk veiliger is; en Annovis’ buntanetap (Fase 3) richt zich tegelijk op amyloïde, tau en twee andere schadelijke eiwitten. Lilly onderzoekt nog of GLP‑1 middelen zoals tirzepatide een rol spelen bij Alzheimer, maar richt hun hersenprogramma momenteel op middelen voor verslavingen.
Novo Nordisk publiceert volledige semaglutide‑data in maart, inclusief subgroepanalyses die nieuwe inzichten kunnen bieden. Al met al toont het veld een duidelijke richting: combinaties, vroege behandeling en betere patiëntselectie moeten de volgende stap worden in de aanpak van deze complexe ziekte.