Artis vernieuwt aquarium met schenkingen van grote vissen
In dit artikel:
Artis in Amsterdam heeft het 144 jaar oude aquarium na een ingrijpende renovatie van €48 miljoen heropend, grotendeels mogelijk gemaakt door forse giften van vermogende particulieren en stichtingen. De renovatie, de grootste in de geschiedenis van de dierentuin, duurde vijf jaar en werd uitgevoerd samen met aannemer Salverda Bouw en OTH architecten; ook het rijksmonumentale karakter en technische uitdagingen — zoals scheuren in muren, corroderend staal en een zwak fundament door zoutbassins — maakten het werk complex.
De modernisering maakte het gebouw duurzamer en stelde het historische interieur en de tot nu toe verborgen catacomben weer zichtbaar. Een belangrijk technisch hoogstandje is de opgeknapte Lloyd-waterfiltersystemen uit 1882: Artis zegt dat dit circulaire watersysteem wereldwijd nog het laatste werkende exemplaar is. Tijdens de verbouwing ontstonden onverwachte problemen (onder meer te koude aquaria) die aanvullende financiering vereisten, maar opdrachtgevers en bouwpartners hielden volgens architect Julian Wolse planning en begroting in stand.
Financiering kwam van diverse kanten: circa 35 private donateurs en families, ongeveer 25 fondsen en stichtingen, acht bedrijven (waaronder McKinsey en Pon Holdings), en overheden — het Rijk betaalde ongeveer €10 miljoen, de gemeente €15 miljoen en de provincie circa €3 miljoen. In totaal heeft Artis de afgelopen jaren rond de €100 miljoen in renovaties geïnvesteerd; een derde daarvan is afkomstig van particulieren. Voor toekomstige projecten — onder meer de herinrichting van het entreegebied en het Planetarium — is volgens directeur Rembrandt Sutorius nog eens zo’n €100 miljoen nodig. Sutorius wijst erop dat entreegelden dit niet kunnen dekken; hij wil de kaartjes juist goedkoper maken en is daarom afhankelijk van subsidies, nalatenschappen en donaties, temidden van bezoekersaantallen die nog onder het pre-pandemische niveau liggen.
Artis benadrukt dat het zich steeds meer profileert als plek voor recreatie, educatie over biodiversiteit en klimaat, en sociale verbinding; de dierentuin ziet zichzelf als een “depollarisende” publieke ruimte waar schoolklassen en andere bezoekers met de natuur in aanraking komen. De officiële heropening van het aquarium is aanstaande zaterdag; donateurs werden eerder al feestelijk bedankt. Grote weldoeners worden in het gebouw zichtbaar gemaakt met visvormige naambordjes, waarbij de omvang van de gift zich vertaalt in de grootte van de vis. Artis, opgericht in 1838 als Natura Artis Magistra, blijft werken aan behoud van haar monumentale erfgoed en uitbreiding van haar publieke en educatieve rol.