Begrijpen kost moeite, nuance kost tijd. Veroordelen is snel, kosteloos en gratis

In dit artikel:

De auteur kijkt met een ongemakkelijk soort bewondering naar Elon Musk, Andrew Tate en Kanye West (Ye), omdat zij de aandachtseconomie uitzonderlijk goed bespelen. Zonder veel aan advertenties uit te geven, domineren ze voortdurend het publieke gesprek door controverse, provocatie en opvallend gedrag. Hun verontwaardigde publiek en de media versterken dat effect telkens opnieuw.

Hoewel de drie weinig met elkaar gemeen hebben, presenteren ze volgens de auteur elk een zelfgemaakte mythe. Musk is geen verlosser, maar een grillige techmiljardair die onder het mom van vrijheid van meningsuiting vooral zijn eigen invloed en ego beschermt. Tate spreekt miljoenen jonge mannen aan die zich verloren voelen en verkoopt hun een agressieve, simplistische ontsnappingsroute. Ye is veranderd van rapper en modeontwerper in een voortdurende culturele crisis, waar mensen naar blijven kijken omdat ze niet kunnen wegkijken van zijn ondergang.

De centrale kritiek richt zich echter niet alleen op deze mannen, maar ook op het publiek. Hun veroordeling is volgens de auteur vaak een veilige manier om de eigen morele identiteit en sociale positie te bevestigen. Een afkeurende tweet of opmerking levert status op binnen de eigen groep, zonder dat daar werkelijk een risico of offer tegenover staat. Morele woede is dan eerder sociaal gedrag dan principiële moed.

De controverses van Musk, Tate en West zijn bovendien strategisch bruikbaar. Musk kan met ophef het publieke narratief sturen, Tate bouwt via provocatie een fanatieke achterban op en Ye houdt zichzelf cultureel relevant. Dat lukt doordat sociale media en nieuwsmedia floreren op conflict, terwijl gebruikers hun ophef blijven voeden.

Volgens de auteur bepalen veel mensen hun mening minder zelfstandig dan ze denken. Ze stemmen hun opvattingen af op vrienden, algoritmes en de culturele groep waartoe ze willen behoren. Cancelcultuur draait daardoor vaak niet uitsluitend om ethiek, maar ook om sociale controle: afwijkende meningen worden bestraft omdat ze de groepsorde verstoren.

De auteur verdedigt Musk, Tate of West nadrukkelijk niet. Wel gebruikt hij hen als spiegel voor de vraag hoeveel risico mensen zelf durven nemen. Een afwijkende mening uitspreken wanneer dat reputatie, werk of sociale relaties kan kosten, vraagt meer moed dan verontwaardiging uiten binnen een vertrouwde kring. De slotgedachte is dat fatsoens- en morele superioriteit pas betekenis krijgen wanneer ze iets kosten; wie alleen herhaalt wat de eigen omgeving al vindt, toont vooral conformisme.