Big Oil stapt opnieuw naar Amerikaans Hooggerechtshof om klimaatzaken

In dit artikel:

Het Amerikaanse Hooggerechtshof behandelt vanaf maandag een belangrijk geschil over klimaataansprakelijkheid. ExxonMobil en het Canadese Suncor Energy vragen de rechters om een rechtszaak van de stad en het district Boulder in Colorado te beëindigen. Die lokale overheden willen de bedrijven verantwoordelijk houden voor hun bijdrage aan klimaatverandering en voor het misleiden van het publiek over de risico’s van fossiele brandstoffen.

Boulder eist een nog niet vastgesteld bedrag aan schadevergoeding voor onder meer herstel van infrastructuur, milieuschade, crisisbeheer en gevolgen voor de volksgezondheid. De zaak werd in 2018 aangespannen. Exxon en Suncor ontkennen dat zij iets verkeerd hebben gedaan en stellen dat federale wetgeving, waaronder de Clean Air Act, de claims op basis van de wetgeving van Colorado uitsluit. Het Hooggerechtshof wil daarnaast weten of het in dit stadium bevoegd is om de zaak inhoudelijk te beslissen.

De uitspraak kan grote gevolgen hebben. Bijna zestig Amerikaanse staten en lokale overheden hebben vergelijkbare procedures aangespannen tegen olie- en gasbedrijven en eisen miljarden dollars voor klimaatgerelateerde schade. Een overwinning voor Exxon en Suncor kan ertoe leiden dat veel van deze zaken worden afgewezen of beperkt. De regering van president Donald Trump steunt het standpunt van de bedrijven.

Voorstanders van de energiesector waarschuwen dat een uitspraak ten gunste van Boulder staten en gemeenten vergaande macht zou geven over activiteiten die buiten hun eigen grenzen plaatsvinden. Volgens hoogleraar Saikrishna Prakash zou Colorado daarmee feitelijk productie in de hele Verenigde Staten kunnen reguleren door er aansprakelijkheid aan te verbinden. De eisers stellen juist dat lokale gemeenschappen met steeds hogere kosten door klimaatverandering worden geconfronteerd en bedrijven daarvoor via het staatsrecht ter verantwoording moeten kunnen roepen.

De zaak past in een langdurige juridische strijd. Het Hooggerechtshof bepaalde in 2007 dat broeikasgassen onder de Clean Air Act vallen en door de federale milieudienst EPA mogen worden gereguleerd. In 2011 beperkte het echter de mogelijkheid van staten en milieugroepen om op grond van federale wetgeving uitstootvermindering door rechters te eisen. Daarna richtten klimaatslachtoffers zich vaker op staatsrechtelijke claims.

In 2021 hielp het hof energiebedrijven bovendien bij een procedureel geschil over de vraag of dergelijke zaken in staats- of federale rechtbanken thuishoren. In de zaak-Boulder besliste het hof in 2023 dat de procedure voorlopig bij de rechtbank van Colorado mocht blijven. Rechter Samuel Alito, die aandelen bezit in verschillende olie- en gasbedrijven, neemt niet deel aan de huidige behandeling; hij deed ook niet mee aan de eerdere zaak.