Big Pharma ziet AI ontwikkeling van medicijnen versnellen, met oog op Anthropic

vrijdag, 20 november 2026 (12:17) - IEX.nl

In dit artikel:

Grote farmaceutische bedrijven zetten kunstmatige intelligentie steeds breder in bij de ontwikkeling van nieuwe medicijnen. GSK, Bristol Myers Squibb, Novartis, Eli Lilly, Novo Nordisk, AstraZeneca en Sanofi gebruiken AI inmiddels voor onder meer het ontwerpen en selecteren van moleculen, het voorspellen van veiligheidsrisico’s en het bepalen welke kandidaten verder worden onderzocht. Volgens AstraZeneca wordt AI in vrijwel de hele keten van ontdekking tot ontwikkeling toegepast.

De technologie levert volgens de bedrijven al meetbare tijdwinst op. Sanofi zegt minstens een jaar te hebben bespaard bij de ontwikkeling van de astmabehandeling lunsekimig, doordat een afzonderlijk onderzoek naar de juiste dosis kon vervallen. Novartis gebruikte AI om vijf veelbelovende doelwitten voor nierziekten te identificeren. Bristol Myers stelt dat een kandidaat voor de behandeling van sikkelcelanemie zonder zijn AI-systemen waarschijnlijk niet was ontwikkeld. Novo Nordisk bracht het aantal ontwikkelingscycli terug van ongeveer acht naar drie en verkortte elke cyclus van acht naar vier weken. Novartis meldt bovendien dat de gemiddelde periode van projectstart tot kandidaat-medicijn is teruggebracht van drie jaar naar ongeveer anderhalf à twee jaar.

Toch bevindt de toepassing zich nog grotendeels in een vroeg stadium. In maart waren wereldwijd 129 AI-ondersteunde kandidaat-medicijnen bij 69 bedrijven geïdentificeerd, slechts een beperkte stijging ten opzichte van acht maanden eerder. Klinische proeven met mensen en goedkeuring door toezichthouders blijven tijdrovende knelpunten. Historisch gezien mislukt bijna 90 procent van de medicijnen tijdens klinische tests; een volledig ontwikkeltraject kost vaak 10 tot 15 jaar en miljarden dollars. Onderzoekers verwachten de komende één tot drie jaar wel een sterke toename van AI-medicijnen in preklinische studies en klinische proeven, maar weten nog niet of deze middelen vaker zullen slagen of sneller worden goedgekeurd.

Tegelijkertijd groeit de concurrentie tussen farmaceuten en AI-bedrijven. Anthropic, dat een beursgang met een waardering van 1,5 biljoen dollar voorbereidt, heeft een eigen laboratorium geopend, wetenschappelijke software gelanceerd en samenwerkingen gesloten met onder meer Bristol Myers en Novartis. Het bedrijf ziet ziektebestrijding als een belangrijk maatschappelijk voordeel van AI en onderzoekt volgens kenners ook overnames in de farmaceutische sector. Farmaceuten beschouwen Anthropic en vergelijkbare bedrijven daarom soms als partners, maar ook als concurrenten.

De toegang tot hoogwaardige, bedrijfseigen data is daarbij cruciaal. Novo Nordisk en Sanofi delen die data niet met grote AI-labs voor modeltraining. Sanofi verwacht dat AI de vroege ontwikkelingsfase binnen twee jaar met 20 tot 25 procent kan verkorten en binnen vijf jaar mogelijk kan halveren, vooral op terreinen waarvoor veel eigen gegevens beschikbaar zijn. Lilly waarschuwt intussen dat claims over het genezen van alle ziekten de huidige mogelijkheden van AI overschatten.

BEKIJK OOK:

Vandaag Inside: Johan Derksen over Arie Boomsma: 'Die man moet toch eens professionele hulp zoeken...'