Beijings poging om de wereldwijde ijzerertsmarkt te beteugelen

In dit artikel:

China’s staatsinkoper van ijzererts, China Mineral Resources Group (CMRG), voert de afgelopen maanden stevig druk op grote mijnbouwers zoals BHP om gunstiger voorwaarden voor Chinese staalfabrieken af te dwingen. In november vroeg CMRG Chinese staalbedrijven en handelaren expliciet om geen spotladingen van een tweede product van BHP te kopen, nadat het eerder al één product had verboden — een ongebruikelijke stap die gezien wordt als een duidelijke escalatie in onderhandelingstactiek en die onrust veroorzaakte bij de Australische leverancier.

CMRG, opgericht in 2022 om als collectieve inkoper China’s enorme vraag te benutten, onderhandelt inmiddels namens meer dan de helft van de jaarlijkse Chinese import van ruim 1,2 miljard ton ijzererts (schattingen Wood Mackenzie). De groep wil grotere kortingen op index-gekoppelde prijzen, betere transportvoorwaarden en stimulansen om handel via een binnenlandse prijsindex te laten verlopen. Doel is de hoge marges (rond 80%) van mijnbouwers aan te tasten en de kosten voor staalfabrieken te verlagen, vooral nu de binnenlandse staalmarges krap zijn door de vastgoedneergang.

Bronnen uit de industrie zeggen dat CMRG enerzijds een agressieve koper is geworden — met een handelsvloer in Shanghai en een doelstelling van 100 miljoen ton handelsvolume in 2025 — en succes heeft geboekt in enkele zaken, zoals het afdwingen van een korting van $1 per ton op bepaalde Rio-schepen en het verzekeren van exclusieve rechten als Chinese verkoper voor Gina Rinehart’s Hancock Prospecting. Anderzijds heeft de aanpak ook missers opgeleverd: door zich soms op lagere kwaliteitproducten te richten, werden sommige fabrieken geconfronteerd met duurdere vervangingen, en interne klachten suggereren dat CMRG tot nu toe niet substantieel betere prijzen of contractvoorwaarden voor staalbedrijven heeft weten te bedingen. Bovendien verhogen de commissies van CMRG voor sommige fabrieken juist de inkoopkosten.

De onderhandelingen waarover nu gesproken wordt zouden het merendeel van BHP’s productie in Noordwest-Australië betreffen en ongeveer een vijfde van China’s behoeften dekken — reden waarom vooral die deal veel aandacht trekt. BHP-CEO Mike Henry verklaarde eind december dat gesprekken met Chinese klanten voortduren; BHP, Rio Tinto, Fortescue, Vale en Hancock weigerden inhoudelijk te reageren.

CMRG koos zijn tactieken dapperer en verfijnder: het verbood meerdere producten van een leverancier — iets wat het eerder niet deed — en probeerde druk te concentreren op specifieke artikelen die maximale hefboomwerking zouden bieden met minimale marktverstoring. Toch vonden sommige fabrieken snel vervangers; toen in september BHP’s Jimblebar fines werden geweerd, namen handelaren Rio’s Pilbara blend fines in plaats daarvan.

De timing van de assertie van China speelt in een bredere marktdynamiek. Hoewel de vraag in China afvlakt, zijn ijzerertsprijzen sinds juli boven de $100 per ton gebleven; prognoses van Wood Mackenzie zetten prijzen rond $98/ton voor 2026 en $95/ton voor 2027. Vanaf 2028 verandert de structuur echter mogelijk significant: het grootschalige Simandou-project in Guinee zou circa 7% van het wereldaanbod kunnen opleveren en de markt volgens schattingen met zo’n 65 miljoen ton in overschot doen kantelen. Chinese belangen zijn groot in Simandou, en veel analisten verwachten dat dit de greep van Australische leveranciers op de Chinese markt zal verzwakken en CMRG meer onderhandelingsmacht kan geven.

Desondanks blijven veel mijnbouwbestuurders sceptisch over hoe ver CMRG werkelijk invloed kan uitoefenen zolang het niet over de dominante controle op de fysieke aanvoer beschikt. Adviseurs en handelaren wijzen erop dat fundamentele vraag-en-aanbod factoren voorlopig de prijzen bepalen, en dat CMRG’s kracht deels afhangt van de opkomst van nieuwe leveranciers zoals Simandou. Voor kleinere staalfabrieken heeft CMRG echter al concrete voordelen geleverd: toegang tot ladingen en financiering die zij anders niet makkelijk hadden kunnen krijgen.