Brazilië zet zich schrap voor nieuwe Amerikaanse sancties na celstraf Bolsonaro

In dit artikel:

Het Braziliaanse hooggerechtshof heeft oud-president Jair Bolsonaro tot 27 jaar cel veroordeeld voor het plannen van een coup na zijn verlies in 2022. Die uitspraak heeft meteen geleid tot nieuwe spanningen met de Verenigde Staten: Washington reageerde al met sanctiedreigingen en legde eerder al importheffingen op van 50% op producten zoals staal, vlees, vis en koffie. Die tarieven raken nu zichtbaar de Braziliaanse uitvoer en economie.

Volgens Braziliaanse cijfers kromp de uitvoer van getroffen producten in augustus met 22% ten opzichte van een jaar eerder; de regering schat dat dat de groeivoet van dit jaar met ongeveer 0,2 procentpunt drukt en zo’n 138.000 banen kan kosten. Bedrijfstakken als visserij, staal en meststoffen waarschuwen voor grote verliezen en mogelijke massaontslagen, en vragen om steunmaatregelen die de regering deels toezegt in de vorm van noodkredieten en subsidies.

De Amerikaanse maatregelen gingen niet alleen over tarieven: Washington heeft ook sancties opgelegd aan opperrechter Alexandre de Moraes en zijn visum ingetrokken. Er is bezorgdheid in Brasilia dat verdere sancties banken of andere financiële instellingen kunnen treffen die zaken doen met gesanctioneerden, waardoor banken komen te staan tussen Amerikaanse boetes en Braziliaanse wetgeving. Bovendien speelt mee dat Brazilië sinds de Russische invasie meer diesel en meststoffen uit Rusland importeert, iets wat in Washington op tegenreacties kan stuiten.

President Luiz Inácio Lula da Silva lijkt de confrontatie met de VS juist politiek te benutten. Hij profileert zich als verdediger van nationale belangen, kondigde een spoedtop binnen de BRICS (Brazilië, Rusland, India, China, Zuid-Afrika) aan en krijgt in de peilingen een impuls. Binnen het BRICS-kader wordt gezocht naar manieren om de afhankelijkheid van de dollar te verkleinen; centrale banken vergroten onder meer hun goudreserves en landen als China tonen bereidheid tot extra importen van Braziliaanse landbouwproducten.

Toch waarschuwen economen dat het doorschuiven van handelsstromen tijd kost en niet alle sectoren op korte termijn kan redden. China keurde bijvoorbeeld de import van Braziliaans sorghum goed — een signaal van bereidheid om markten te openen — maar experts zeggen dat zulke alternatieven de verliezen uit de VS niet snel volledig compenseren. De binnenlandse druk neemt toe: bedrijven vrezen inflatie, minder investeringen en baanverlies.

Politiek heeft de veroordeling zowel stabiliserende als polariserende effecten. Lula wint steun onder kiezers die de rechtsstaat willen beschermen, terwijl Bolsonaro’s aanhang gemobiliseerd raakt; demonstraties en vieringen wisselen elkaar af. Bolsonaro, veroordeeld maar nog invloedrijk, bereidt een hoger beroep voor en zijn bondgenoten werken in het parlement aan amnestie­voorstellen. Peilingen wijzen uit dat bijna twee op de vijf Brazilianen de vervolging onrechtvaardig vinden en Bolsonaro als slachtoffer zien, wat de politieke onrust in aanloop naar 2026 kan voeden.