Brussel in de ban van oostelijke burenruzie
In dit artikel:
De relatie tussen Volodymyr Zelensky en Viktor Orbán is de afgelopen week scherp verslechterd. Aanleiding is het blokkeren door Hongarije van een EU-garantie voor een lening aan Oekraïne — Budapest eist dat Kyiv de doorstroom via de Droezjba-oliepijpleiding herstelt of de doorgifte van Russische olie niet belemmert. Woedend over het uitblijven van steun maakte Zelensky een snedige opmerking waarin hij suggereerde het adres van “een zekere persoon” aan zijn strijdkrachten te kunnen doorgeven; een duidelijke toespeling op Orbán. Hongaarse bewindslieden, onder wie minister Péter Szijjártó, reageerden fel en bestempelden de uitspraak als grensoverschrijdend.
De spanningen escaleerden verder toen Hongarije zeven medewerkers van de Oekraïense staatsbank aanhield tijdens het vervoeren van grote sommen contant geld en edelmetalen naar Oostenrijk. Oekraïne spreekt van diefstal en ‘Hongaarse chantage’ en vroeg om een EU-brede veroordeling. Hongarije stelt op zijn beurt vragen over waarom zo’n grote hoeveelheid cash ($900 mln en €420 mln, volgens Szijjártó) over de weg werd vervoerd en in wiens belang dat gebeurde. Een AI-tool op X wees erop dat luchttransport vanwege gesloten Oekraïens luchtruim onmogelijk is, waardoor bewapend wegtransport in oorlogstijd gebruikelijk is.
Brussel heeft zich terughoudend uitgelaten: de Europese Commissie noemt de escalatie en de scherpe retoriek contraproductief en veroordeelt Zelensky’s taalgebruik als onaanvaardbaar. Tegelijkertijd lijkt een diplomatieke impasse mogelijk te worden omzeild doordat de EU-inschatting over wanneer Oekraïne zonder financiering zou komen te zitten, is bijgesteld van begin april naar eind april. Dat is relevant omdat op 12 april de Hongaarse parlementsverkiezingen plaatsvinden. Als oppositieleider Péter Magyar wint, wordt verwacht dat hij vriendelijker tegenover Brussel zal staan en dat de belemmerde miljarden (in de tekst: rond €90 mrd) alsnog vrijkomen. Magyar’s Tisza-partij staat volgens peilingen circa 12 procentpunten voor op Orbáns Fidesz, maar een snelle regeringsvorming is vereist om stappen te kunnen zetten.
Een extra complicatie vormt Slowakije. Premier Robert Fico dreigde de lening te blokkeren als de Droezjba-pijpleiding niet vlot weer functioneert en zei bereid te zijn het ‘stokje’ van Hongarije over te nemen. Samen met Tsjechië vormen Hongarije en Slowakije de landen die de garantieprocedure kunnen blokkeren: voor de benodigde begrotingsgaranties is unanieme instemming van alle EU-lidstaten vereist.
In een ander dossier staat de Belgische politicus Georges‑Louis Bouchez onder schijnwerpers. Volgens onderzoeksblad Médor zette Bouchez, voorzitter van de Franstalige liberalen (MR) en ook van voetbalclub Francs Borains, persoonlijke middelen en contacten in om zijn sportclub te redden. Hij zou onder meer een hypotheek op zijn woning hebben genomen en via de Belgisch-Libanese zakenman Georges Chebib — die banden zou hebben met de Qatarese koninklijke familie — ongeveer €1 mln hebben gekregen. Bouchez ontkent belangenvermenging en zegt dat zijn politieke lijn ongewijzigd is. Sportief haalde dat weinig uit: zijn club verloor recent met 0-4.
Kort overzicht van wat verder op de Brusselse agenda staat deze week: het Europees Parlement vergadert in Straatsburg (onder meer debat over Iran en een stemming over maatregelen tegen de huizencrisis); euroland-ministers van financiën komen bijeen; de commissie LIBE stemt over een nieuwe terugkeerrichtlijn; en de Europese Commissie presenteert energieplannen waaronder een investeringsstrategie voor schone energie en plannen rond kleine kernreactoren. Verder: debatten over CO2-regulering, zorgen vanuit China over het nieuwe industrieplan van de EU, en opmerkingen van Serbia’s president over westerse en Russische druk.
De ontwikkeling in Hongarije (verkiezingen op 12 april) lijkt voorlopig de meest bepalende factor voor of de EU-garanties en het geplande geld tijdig naar Kyiv kunnen vloeien — en bepaalt daarmee of de diplomatieke spanningen tussen Kiev en Budapest escaleren of afnemen.