Circulaire economie maakt Europa weerbaarder, maar dan moeten circulaire bedrijven wél rendabel worden

In dit artikel:

Europa kan alleen minder afhankelijk en weerbaarder worden als de circulaire economie niet alleen politiek wordt omarmd, maar ook financieel haalbaar wordt voor bedrijven, betoogde Hilde Sijbring van de Nederlandse Vereniging van Banken op 23 juni in het Europees Parlement. Tijdens een hoorzitting van de milieucommissie ENVI rond de komende Circular Economy Act stelde zij dat de wet vooral moet zorgen voor marktomstandigheden waarin circulaire ondernemingen echt kunnen concurreren en banken ze durven te financieren.

Volgens Sijbring stokt de opschaling nu doordat circulaire bedrijven vaak hogere kosten hebben dan lineaire concurrenten. Zij betalen voor zaken als inzameling, reparatie, reiniging, refurbishing en gerecycled materiaal, terwijl de markt meestal de laagste prijs beloont. Daardoor blijft het lastig om stabiele inkomsten en voorspelbare kasstromen op te bouwen, precies wat financiers nodig hebben. Vooral mkb-bedrijven merken dat, omdat banken in Nederland het merendeel van hun financiering verzorgen.

De urgentie is volgens haar bovendien geopolitiek. Europa is voor kritieke grondstoffen als lithium, kobalt en zeldzame aardmetalen sterk afhankelijk van een klein aantal landen, met name China. Door verstoringen in toeleveringsketens en sterke prijsschommelingen groeit het besef dat circulariteit geen niche-idee meer is, maar een voorwaarde voor economische veerkracht. Sijbring wees daarbij op de kwetsbaarheid van het zogeheten just-in-time-model.

Als voorbeeld noemde ze de Nederlandse kunststofrecycling: daar werd wel publiek geld ingezet om capaciteit op te bouwen, maar bleef de vraag naar gerecycled kunststof onvoldoende wettelijk verankerd. Toen de markt tegenzat, konden recyclers niet op tegen goedkoper nieuw materiaal, met faillissementen en kapitaalverlies tot gevolg. Publieke steun kan dus helpen in de opstartfase, maar zonder blijvende vraagsturing gaat de sector alsnog onderuit.

De NVB pleit daarom voor drie stappen: een eerlijker speelveld voor circulaire producten, onder meer via minimumeisen voor gerecycled materiaal en circulaire criteria bij overheidsinkoop; meer verankering van circulariteit in Europese financieringsinstrumenten zoals garanties en blended finance; en betere, geharmoniseerde data en definities zodat risico’s voor financiers beter in te schatten zijn.