Compliance moet onzekerheid niet uitbannen, maar besturen

In dit artikel:

Europa verwacht van banken dat zij de digitale en groene transitie en de ontwikkeling van AI financieren, maar volgens Frans van Bruggen is de financiële sector daarvoor steeds minder toegerust. Van Bruggen, hoofd normen, waarden en regelgeving bij AIC4NL en voormalig verantwoordelijk voor AI-beleid en toezicht bij DNB, stelt op persoonlijke titel dat banken structureel risicomijdend zijn geworden.

Na opeenvolgende crises kwamen er steeds meer regels en toezicht. Banken namen bovendien de vermoedelijke verwachtingen van toezichthouders vaak over als eigen norm, waardoor zij zichzelf strenger reguleren dan formeel noodzakelijk is. Nieuwe kaders zoals prudentiële regels, antiwitwaswetgeving, DORA en de AI Act stapelen zich op, terwijl oudere verplichtingen blijven bestaan. Daardoor vertragen juridische toetsen, risicoanalyses en goedkeuringsprocedures de invoering van nieuwe technologie. Volgens Van Bruggen verdringt documentatie steeds vaker het inhoudelijke denken en verantwoordelijkheid nemen.

Het Digital Omnibus-pakket van de Europese Commissie ziet hij als een erkenning dat vereenvoudiging nodig is, maar niet als voldoende oplossing. Ook banken zelf moeten de ruimte benutten die de regels al bieden. AI kan volgens Van Bruggen het toekomstige compliancemodel versterken door regelgeving voortdurend te analyseren, toezicht en monitoring te verbeteren en rapportages te automatiseren. Daardoor houden complianceprofessionals meer tijd over voor interpretatie, advies en overleg met toezichthouders.

Als voorbeeld noemt hij transactiemonitoring. Banken kunnen een gevalideerd machine-learningmodel inzetten om veel foutieve meldingen te verminderen, zolang de beperkingen worden vastgelegd en menselijke beoordeling behouden blijft. De instelling moet de aanpak vervolgens actief met de toezichthouder bespreken. Innovation hubs en AI-sandboxes bieden daarvoor al mogelijkheden.

Die experimenteerruimte geldt niet wanneer een harde norm wordt afgezwakt of een wezenlijk risico onbeheerd blijft. Ondernemende compliance betekent volgens Van Bruggen daarom geen deregulering, maar intelligente governance: onzekerheid niet volledig uitbannen, maar verantwoord beheersen zodat innovatie onder controle én mogelijk blijft.