Dag factuur, hallo loonstrook: terug in dienst
In dit artikel:
Het aantal zzp’ers in Nederland daalt duidelijk: in het eerste kwartaal van 2026 telde het CBS 974.000 zelfstandigen zonder personeel, bijna 11% minder dan het piekjaar 2024. De omslag heeft meerdere oorzaken en raakt zowel de arbeidsmarkt als persoonlijke loopbaankeuzes.
Belangrijke drijfveren zijn economische en beleidsmatige veranderingen. De Belastingdienst handhaaft sinds 2025 strenger tegen schijnzelfstandigheid, waardoor opdrachtgevers terughoudender zijn geworden met het inhuren van zelfstandigen. Dat drukt de vraag en zet tarieven onder druk; alleen specialisten in tech en data blijven relatief gewild. Tegelijk stijgen de kosten van het zzp-schap: de zelfstandigenaftrek is verminderd en er komt een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering aan. Als gevolg daalde de tevredenheid onder zelfstandigen naar 79,9 procent in 2025, het laagste niveau sinds 2012.
Persoonlijke verhalen illustreren de keuzes. Martijn Smits (1976), twintig jaar als zzp’er actief en nu zeven jaar in loondienst als Head of User Experience bij de gemeente Amsterdam, koos voor vaste dienst vanwege inkomenszekerheid en minder administratieve rompslomp. Hij ervaart nu dezelfde ruimte om zijn dag flexibel in te delen en vindt dat het netto-voordeel van zzp-schap kleiner is geworden wanneer pensioen- en verzekeringskosten worden meegerekend.
Chloë Arkenbout (1993), die tijdens de coronapandemie 80% van haar opdrachten verloor, wisselde het ondernemerschap in voor een onderzoeksbaan bij de Hogeschool van Amsterdam. Zij waardeert de rust van een vast salaris en het samenwerken aan lange termijnprojecten, maar mist soms de volledige autonomie over haar tijdsindeling.
Laurens Waling (1983) begon als ondernemer, richtte een coöperatie op en werkt sinds 2023 als Chief Evangelist bij een AI-bedrijf. Hij benadrukt dat vaste aanstelling hem de schaal en collega’s geeft om impact te maken — iets wat hij als zzp’er als eenzaam en beperkt ervoer. Voor hem combineert de nieuwe rol veel vrijheid met collectieve slagkracht.
Tegelijk is er ook tegenbeweging: Ansjel van Brakel (1985) koos na jaren van afwisseling weer volledig het ondernemerschap. Zij ervaart loondienst als te traag en te onderhevig aan sociale controle; als ondernemer ziet ze een directe koppeling tussen inzet en opbrengst, wat haar motiveert.
Kort gezegd: de afname van zzp’ers volgt uit een mix van beleidsdruk, marktomstandigheden en persoonlijke levensfase. Voor sommigen wegen voorspelbaarheid en collega‑samenwerking zwaarder; anderen zoeken juist de zelfstandigheid en directe beloning van ondernemerschap. De komende jaren zal de sector waarschijnlijk verder diversifiëren: technische specialisten blijven kansrijk als zelfstandige, terwijl veel generalisten de veiligheid van een vast dienstverband verkiezen of kiezen voor hybride constructies.