Datacenters in het Europese verdomhoekje

In dit artikel:

De weerstand tegen datacenters groeit in Europa. Vrijdag bezetten demonstranten een bouwlocatie voor een Microsoft-datacenter in Amsterdam; eerder waren er protesten in Spanje en Finland. Actiegroep Stop Dirty Data Centres kondigt meer acties aan. Datacenters waren lange tijd onopvallende voorzieningen voor diensten als Microsoft 365, Netflix en Spotify, maar worden nu gezien als symbolen van de macht van grote technologiebedrijven en van hun beslag op schaarse ruimte, energie en water.

De snelle groei van kunstmatige intelligentie versterkt de vraag naar datacenters. De Verenigde Staten tellen ongeveer vijfduizend locaties, terwijl Europese plannen de capaciteit tot 2027 moeten verdrievoudigen. De Europese Commissie wil vergunningprocedures versnellen om de AI-race bij te houden. Volgens onderzoek van Corporate Europe Observatory en Somo waren 94% van 367 Brusselse bijeenkomsten over datacenters in anderhalf jaar met big tech. De organisaties waarschuwen dat de uitbreiding vooral Amerikaanse technologiebedrijven sterker maakt, in plaats van de Europese digitale autonomie te vergroten. Tegelijk kan een mogelijke AI-investeringszeepbel de plannen onder druk zetten.

De datacenters lijken bovendien een concreet doelwit voor bredere woede over Silicon Valley, AI en de politieke invloed van techmiljardairs. Onderzoek van de Erasmus Universiteit, het ZEW-instituut en een Duitse universiteit laat zien hoe die backlash samenvalt met zorgen over online desinformatie. Na Elon Musks overname van Twitter in oktober 2022 nam het aantal accounts dat desinformatie over de oorlog in Oekraïne verspreidde sterk toe. Op de dag van de overname kwamen er ongeveer 2.400 zulke accounts bij, zestig keer meer dan gebruikelijk. De onderzoekers analyseerden 1,9 miljoen berichten en 6,5 miljoen retweets. Ook kregen de BBC en NPR volgens hen tijdelijk ten onrechte het label ‘staatsgelieerd’, waardoor hun onafhankelijke berichtgeving op één lijn leek te staan met Russische propaganda.

Voor kopers van geïmporteerde tweedehandsauto’s is er wel positief nieuws. Sinds februari verwerkt de Nederlandse RDW Duitse kilometerstanden in voertuigrapporten. Daardoor daalde het aandeel onlogische tellerstanden dat tussen de laatste Duitse en de eerste Nederlandse registratie ontstaat, van 92% begin 2026 naar 60%. Volgens ABN Amro-analist Ward van der Stee beschermt grensoverschrijdende datadeling consumenten en handelaren beter tegen tellerfraude. Een akkoord over het Europese Roadworthiness Package, dat voertuigkeuringen moderniseert en gegevensuitwisseling verbetert, wordt begin december verwacht.

De nieuwe regels lossen niet alle problemen op. Importeurs blijven te maken houden met ingewikkelde procedures rond exportkentekens, tijdelijke verzekeringen, belastingen en RDW-keuringen. Ook ontbreekt nog informatie over de conditie van batterijen in een Europees voertuigpaspoort. Die conditie bepaalt bij elektrische auto’s een groot deel van de waarde.

De agenda voor de komende week bevat verder een debat over elektrische auto’s en het stroomnet, een analyse van de gevolgen van de Amerikaanse midterms voor de trans-Atlantische betrekkingen en een bijeenkomst over de betekenis van 1989 voor Europa. Ook verschijnen een rapport over EU-sancties tegen Rusland en de Digital Fairness Act tegen misleidend en verslavend online ontwerp. Regeringsleiders komen bijeen op de klimaattop in Antalya. Verder staan de EU-Arctic Strategy, de Mathieu Segers-essayprijs en een uitspraak van het EU-Hof over Pools bezwaar tegen het Fit for 55-klimaatbeleid op het programma.

In de overige analyses wordt beschreven hoe radicale communisten in Rusland zich sterker tegen Vladimir Poetin keren, hoe het Verenigd Koninkrijk moet omgaan met Europees industriebeleid en dat Duitsland uiterlijk in maart 2027 beslist over de toekomst van het Frans-Duitse luchtverdedigingsproject FCAS. Ook waren tunnels in Tirol en onder de Fehmarnbelt doelwit van cyberaanvallen. Volgens het Ifo-instituut bemoeilijkt AI bovendien de toegang van nieuwkomers tot de arbeidsmarkt.