Davos begint nieuw tijdperk en worstelt met wereldorde door Trump opgeschud
In dit artikel:
Zakelijke en politieke leiders verzamelen zich volgende week in het Zwitserse skiresort Davos voor de 56e editie van het World Economic Forum, te midden van stevige spanning over de toekomst van een regels-gebaseerde wereldorde. De verwachte komst van president Donald Trump legt de kloof bloot tussen zijn nationalistische "America First"-lijn en het consensusgerichte karakter van het WEF: Amerikaanse tarieven, militaire dreigingen (onder meer rond Venezuela en Groenland) en een terugtrekking uit klimaat- en gezondheidssamenwerking illustreren de botsing met multilaterale samenwerkingsvormen.
De Amerikaanse regering ging zelfs zo ver dat ze Jerome Powell, voorzitter van de Federal Reserve, met vervolging dreigde, wat centrale bankiers ertoe bracht zijn onafhankelijkheid publiekelijk te verdedigen. Tegen deze achtergrond voert het WEF campagne onder het thema "A Spirit of Dialogue" — WEF-voorzitter Borge Brende stelde dat dialoog geen luxe maar een noodzaak is — maar critici vragen zich hardop af of het forum nog bestaansrecht heeft nu grootmachten steeds meer op eigen belang sturen.
De bijeenkomst speelt zich af nadat oprichter Klaus Schwab terugtrad; een intern onderzoek naar vermeend wangedrag vond volgens de organisatie geen bewijs van materieel misdrag, en BlackRock-topman Larry Fink en Roche-vicevoorzitter Andre Hoffmann zijn interim-co-voorzitters. Belangrijke onderwerpen op de agenda zijn onder meer Trumps herinterpretatie van de Monroe-doctrine, de opkomst van kunstmatige intelligentie en de wereldwijde handelsspanningen. Een WEF-enquête onder bestuurders signaleert dat zakendoen in 2025 lastiger wordt en dat samenwerking op het vlak van vrede en veiligheid verslechtert.
Opvallend dit jaar is de terugkeer van oliebedrijven: CEO's van Exxon Mobil, Shell, TotalEnergies, Equinor en ENI worden verwacht, aangetrokken door Trumps energieagenda die fossiele brandstoffen voorrang geeft boven hernieuwbare opties. Europese leiders worden scherp gevolgd op hoe zij reageren op Amerikaanse druk, onder meer rond regulering van Amerikaanse techbedrijven. Vakbondsleider Christy Hoffman roept beleidsmakers op stevig op te treden en aandacht te hebben voor de gevolgen van AI voor werkgelegenheid.
Vragen blijven: kan Davos als ontmoetingsplaats nog richting geven aan internationale samenwerking, of is het een overblijfsel van een tijdperk waarin consensus tussen grootmachten vanzelfsprekend was? De mate van Chinese aanwezigheid zal mede bepalen hoe representatief het forum dit jaar is.