De grijze rebel van de schilderkunst
In dit artikel:
Rose Wylie (91) beleeft een onverwachte piek in bekendheid: vorig jaar stond ze model voor modemerk Loewe en dit voorjaar kreeg ze als eerste vrouwelijke Britse schilder een solotentoonstelling in de grote zalen van de Royal Academy in Londen. Tegelijk is haar werk ook in Parijs te zien. Die erkenning kwam laat, maar inmiddels brengen verzamelaars grote bedragen neer voor haar frisse, ontwapenende schilderijen van onder meer filmsterren, voetballers, katten en explosieve beelden.
Wylie is geen geëngageerde kunstenaar in de gangbare zin; politieke boodschappen spelen nauwelijks een rol. Haar drijfveer is het maken zelf. Zoals ze het formuleert: "Ik wil een prachtig schilderij maken." Haar onderwerpen kiest ze op basis van visuele aantrekkingskracht — foto’s uit tijdschriften of online, scènes uit films (ook gewelddadig spektakel zoals uit Kill Bill), en beelden uit haar eigen tuin of omgeving. Bekend is haar portret van Nicole Kidman in een galajurk, maar ook voetballers als Wayne Rooney en Ronaldinho verschijnen in haar oeuvre. Ze laat zich inspireren door alles wat haar visueel boeit en behandelt zulke beelden vaak als hedendaagse 'goden', met echo’s naar klassieke sculpturen.
Haar werkwijze is fysiek en intuïtief: tekeningen vormen het vertrekpunt. Tekenen is voor haar directer dan schilderen; een tekening wordt bewerkt totdat het 'goed voelt' en fungeert vervolgens als basis voor een schilderij dat op zijn beurt nieuwe transformaties doormaakt. Soms blijft een schilderij dicht bij de tekening, soms wijkt het sterk af — dat proces is voor Wylie onvoorspelbaar. Ze werkt het liefst iedere dag, soms tot diep in de nacht, gedreven door de wens een echte kwaliteit te bereiken, niet door productiedruk.
Haar atelier in een 17e-eeuws huis in Kent weerspiegelt die toewijding: vol verfblikken, kranten, vlekken en rommel die ze eerder als natuurlijk gevolg van werken beschouwt dan als chaos. De studio trok zelfs de aandacht van Koreaanse fotografen; in Seoel werd haar atelier nauwgezet nagemaakt, waarna het ruimte opleverde voor glamourfotografie in een smoezelige setting — een contrast dat Wylie zelf amusant vindt en vaak terugkomt in haar werk.
Wylies carrière is een voorbeeld van een late doorbraak. Ze studeerde in de vroege jaren vijftig, stopte toen ze trouwde en kinderen kreeg, en voltooide in 1981 haar studie aan het Royal College of Art. Pas decennia later groeide haar zichtbaarheid: in 2010 werd ze geselecteerd voor een groepstentoonstelling in Washington die zich richtte op ondervertegenwoordigde vrouwelijke kunstenaars — dat bleek een keerpunt. Sinds 2017 wordt ze internationaal vertegenwoordigd door galerie David Zwirner. Een van haar werken, Black Strap (Red Fly) (Nicole Kidman), werd enkele jaren geleden voor 220.500 pond verkocht.
Die late erkenning ziet Wylie ook als voordeel: jaren zonder publieke druk hebben haar artistieke vrijheid gegeven. "Als je in het begin niet zichtbaar bent, biedt dat volledige vrijheid", zegt ze, omdat je dan niet in verleiding komt steeds hetzelfde succesrecept te reproduceren. Ze heeft nooit meegedaan met hypes of modetrends en bleef trouw aan haar eigen taal van eenvoudig, direct en vaak speels realisme — iets dat nu, met een hernieuwde belangstelling voor figuratief schilderen, juist goed aansluit bij het huidige klimaat.
Toch ziet ze onvolkomenheden in de wereld waar ze nu thuishoort. Ondanks meer curatoren en tentoonstellingen voor vrouwen, blijft er ongelijkheid in de markt: schilderijen van mannen halen doorgaans hogere prijzen. Wylie noemt die kloof onterecht en wijst erop dat hoewel er progressie is, gelijke waardering nog niet is bereikt.
Door de drukte van meerdere exposities is ze momenteel minder beschikbaar voor interviews, maar per e-mail beantwoordt ze vragen in haar eigen tempo. Haar positie — een eigenzinnige, bijna noordelijk nuchtere schilderes die op latere leeftijd het grote publiek weet te bereiken — illustreert zowel de veranderende kunstwereld als de blijvende waarde van puur ambachtelijk engagement.