De grootste verliezen uit de Nederlandse geschiedenis

In dit artikel:

Nederland is, gemeten naar zijn omvang, opvallend vaak vertegenwoordigd in internationale ranglijsten van grote financiële verliezen. Dat valt extra op in een periode waarin veel beleggers profiteren van de aanhoudende bullmarkt en aandelenmarkten regelmatig nieuwe records bereiken. Ook in zo’n gunstig klimaat kunnen verkeerde marktposities echter tot miljardenverliezen leiden.

Een extreem recent voorbeeld is Leopold Aschenbrenner, de 24-jarige oprichter van hedgefonds Situational Awareness. Volgens de Financial Times verloor hij ongeveer 35 miljard dollar, waarmee hij bovenaan staat in het overzicht van grote financiële debacles. Ondanks dat verlies zouden beleggers opnieuw belangstelling hebben voor zijn fonds. Andere bekende voorbeelden zijn Nick Leeson, die in 1995 de Britse bank Barings ten val bracht met verliezen op Japanse futures, en Melvin Capital, dat tijdens de GameStop-manie van 2021 werd weggedrukt door particuliere beleggers.

Ook Nederlandse partijen kwamen door speculatie of onverwachte marktbewegingen zwaar in de problemen. In april 2020 zakte de prijs van een vat West Texas Intermediate-olie voor het eerst in de geschiedenis onder nul. Opslaglocaties in Oklahoma zaten vol, waardoor handelaren feitelijk moesten betalen om olie kwijt te kunnen. Pensioenfonds Zorg en Welzijn had nog een omvangrijke grondstoffenpositie en bouwde die versneld af. Dat kostte het fonds bijna 4 miljard euro, al bleef dat een beperkt deel van het totale vermogen van circa 220 miljard euro.

Een ouder voorbeeld is Showa Shell Sekiyu, een Japans bedrijf dat voor de helft eigendom was van Royal Dutch Shell. Het meldde in 1993 een valutaverlies van omgerekend 1,07 miljard dollar. Termijncontracten die bedoeld waren om valutarisico’s af te dekken, waren uitgegroeid tot een grote gok op een dalende yen. Toen de munt juist sterker werd, liep de schade op. Shells bestuurders in Den Haag en Londen dachten aanvankelijk dat er een kommafout was gemaakt.

Het bekendste Nederlandse voorbeeld is waarschijnlijk woningcorporatie Vestia. De corporatie had tegenover ruim 6 miljard euro aan leningen een derivatenportefeuille van bijna 23 miljard euro opgebouwd, met meer dan vierhonderd renteswaps bij dertien banken. De contracten moesten renterisico’s beperken, maar bevatten ook veel speculatie op stijgende rentes. Toen de rente daalde, werd de portefeuille zwaar negatief en liep de totale schade op tot 2,5 miljard euro. Andere corporaties moesten bijspringen, twee medewerkers werden veroordeeld voor corruptie en witwassen en Vestia werd in 2023 opgesplitst.

De voorbeelden sluiten aan bij een langere Nederlandse traditie van financiële zeperds, met de tulpenmanie van 1637 als historische eerste speculatiebubbel. Niet elk fiasco komt voort uit overmoed: soms is het simpelweg pech of een onverwachte beweging van de markt.