De hypotheekrente stijgt - wat nu?

In dit artikel:

Hypotheekadviseur Jos Koets belicht de effecten van de recent gestegen rentes op lopende hypotheken en waarschuwt voor mogelijke pijnpunten voor huiseigenaren en doorstromers. De rente is vanaf deze maand enkele tienden omhoog gegaan; schijnbaar kleine stappen, maar de herinnering aan 2022 toont hoe snel dat kan escaleren: in januari 2022 lagen rentes voor NHG-hypotheken rond 1–1,4%, tegen circa 4–4,4% in december. Die toename leidde toen tot honderden euro’s hogere bruto maandlasten bij voorbeeldhypotheken (bijv. een annuïteit‑hypotheek van €450.000 resulteerde in een flinke stijging).

Wat betekent dit praktisch?
- Maandlasten stijgen proportioneel met de rente en verschillen per hypotheekvorm en bedrag. Kleine procentpunten kunnen bij grote hypotheken honderden euro’s per maand schelen.
- Huiseigenaren die binnen enkele maanden hun rentevaste periode moeten verlengen, ontvangen drie maanden van tevoren een voorstel van de bank. Reageren ze niet, dan wordt meestal dezelfde periode aangehouden; ze kunnen ook actief een andere looptijd kiezen.
- Wie verwacht dat rentes flink verder stijgen, kan de lopende hypotheek tussentijds openbreken of volledig oversluiten. Openbreken beëindigt de oude (lagere) rente en brengt meteen de huidige hogere rente in; oversluiten naar een andere bank kan bescherming bieden maar kent handelsafspraken die kostbaar zijn.

Let op kosten en voorwaarden bij oversluiten
- Veel banken werken met offertetermijnen (meestal drie maanden) en vragen bij verlenging soms bereidstellingsprovisie als de marktrente is gestegen (veelal rond 0,25% van het hypotheekbedrag). Bij een grote hypotheek loopt dat aardig op.
- Een lange offertetermijn (bijvoorbeeld 12 maanden) kan helpen de lage rente door te laten lopen tot het moment van tekenen, waardoor je beschermd bent tegen tussentijdse stijgingen, maar je verliest dan wel de maanden dat je niet van de lage rente profiteert.

Specifieke groepen die extra risico lopen
- Doorstromers met een overbruggingshypotheek: veel overbruggingsleningen hebben variabele rente, waardoor maandlasten snel omhoog kunnen gaan. Kopers van nieuwbouw lopen vaak langere periodes met een overbruggingsschuld en doen er verstandig aan scenario‑berekeningen te maken.
- Bij de verhuisregeling kan een lagere lopende rente naar de volgende woning worden meegenomen, maar banken passen soms de rente op de huidige woning aan (naar variabel of kort vast).

Invloed op maximale hypotheek
- Voor rentevastheden van 10 jaar of langer wordt op de werkelijke rente getoetst; korter dan 10 jaar geldt nu een toetsrente van 5%. Stijgt de marktrente boven die toets, dan daalt de maximale leenruimte aanzienlijk.

Slotopmerking
Niemand kan met zekerheid voorspellen hoe lang de stijgingen doorgaan; advies is om persoonlijke berekeningen te maken, offertes en offertetermijnen goed te checken, en eventueel professioneel advies in te winnen. Volgens kenners was 2022 uitzonderlijk, maar huiseigenaren doen er goed aan voorbereid te zijn.