De kenniskloof die Europa afremt
In dit artikel:
April is internationaal uitgeroepen tot maand van financiële geletterdheid, een initiatief dat in 2004 in de Verenigde Staten begon en sindsdien door overheden en financiële instellingen wereldwijd wordt gebruikt om aandacht te vragen voor financiële kennis en veerkracht. De kernvraag is of burgers voldoende uitgerust zijn om in een steeds onzekerdere economie verstandige keuzes te maken nu sparen, beleggen en pensioen vaker bij het individu liggen.
De Europese Commissie nam financiële geletterdheid serieus en presenteerde op 30 september 2025 een Financial Literacy Strategy binnen de Savings and Investments Union. Het doel is tweeledig: consumenten beter in staat stellen gefundeerde financiële beslissingen te nemen en overtollig spaargeld meer richting investeringen te laten vloeien om Europese investeringsbehoeften te ondersteunen.
Financiële geletterdheid wordt volgens de OESO gezien als een combinatie van kennis, gedrag en houding. De Flash Eurobarometer 525 (2023) mat deze componenten: 18% van Europeanen scoort hoog, 64% gemiddeld en 18% laag. Nederland behoort tot de kopgroep met circa 28% hoog scorenden, maar meer dan 70% van de Nederlanders haalt dus geen hoog niveau. Vooral jongeren en mensen met lagere inkomens of opleiding presteren structureel minder goed, en veel mensen overschatten hun eigen kennis.
De cijfers van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten illustreren het praktische effect. Eind 2024 stond meer dan 600 miljard euro van Nederlandse huishoudens op betaal- en spaarrekeningen, tegenover ongeveer 192 miljard euro aan beleggingen; slechts zo’n kwart van de huishoudens belegt actief. Op Europees niveau blijft ongeveer 70% van spaargeld (circa 10 biljoen euro) op bankrekeningen staan. De Commissie wijst beperkte kennis en gebrek aan risicobewustzijn aan als belangrijke oorzaken van deze lage participatie op de kapitaalmarkten.
Een belangrijk nuancepunt is dat niet iedereen per se zou móeten beleggen; het probleem is dat veel mensen geen weloverwogen keuze maken en uitstel leidt tot passiviteit. Digitale financiële diensten vergroten de toegankelijkheid, maar brengen ook complexiteit en informatiestromen mee die beslissingen kunnen bemoeilijken. De Europese strategie pleit daarom voor heldere, transparante en gebruiksvriendelijke digitale oplossingen als randvoorwaarde voor verantwoord gebruik.
Kortom: financiële geletterdheid is geen eenmalig aandachtspunt in april, maar een structurele voorwaarde voor een gezonde financiële sector waarin mensen begrijpen wat ze doen, keuzes op inzicht zijn gebaseerd en digitale innovaties overzicht geven in plaats van verwarring. Frank Schooneveldt (Managing Director, Akkuro Savings & Investments) benadrukt dat gerichte verbetering mogelijk en nodig is om burgers financieel weerbaarder te maken.