De ketting met het kruisje is terug
In dit artikel:
Modehuizen en juweliers maken religieuze symbolen opnieuw tot modieuze pronkstukken. Eind maart lanceerde het Amerikaanse merk Colette een collectie goud- en edelstenenhangers met handgeschilderde medailles geïnspireerd op Mexicaanse heiligen, terwijl luxehuizen als Tiffany & Co., Cartier, Chopard en Pomellato kruisjes, davidsterren en hamsa’s in hun assortiment hebben staan — prijzen variëren van enkele honderden tot tienduizenden euro’s (bijvoorbeeld een platina kruis met diamanten à circa €17.300 of een kleiner 18-karaats goudkruis van €1.600). Celebrities zoals Harry Styles, Justin Bieber, Rihanna en Madonna tonen religieuze symbolen als sieraad of tatoeage; Kim Kardashian kocht een ketting die prinses Diana droeg.
Het dragen van dergelijke symbolen vervult verschillende functies. Voor sommigen is het een openlijk teken van geloof of bescherming, een traditie die teruggaat tot de klassieke amuletten en de christelijke adoptie van het kruis vanaf de 4de eeuw. Voor anderen, vooral veel jongeren, is het vooral een esthetische toevoeging: een accessoire dat een outfit afmaakt zonder dat de drager noodzakelijkerwijs kennis heeft van of verbinding voelt met de religieuze betekenis.
Katholiek theoloog en antiekhandelaar Peter Dullaert (1956) ziet veel jonge mensen rozenkransen en kruizen als halsketting dragen, terwijl die oorspronkelijk bedoeld zijn om in de hand te bidden of in de zak te bewaren. Hij oordeelt terughoudend — hij noemt het vaak onwetendheid en vraagt wel om enige eerbied — maar wil het niet meteen ontheiligen noemen zolang de voorwerpen niet worden beledigd of vernield. Tegelijkertijd signaleert Dullaert een hernieuwde, concrete belangstelling: op de Deventer boekenmarkt verkocht hij vorig jaar opvallend veel bijbels en katholieke boeken aan kopers onder de 25.
Ook binnen de juwelierswereld is de vraag toegenomen. Ab Rikkoert van Rikkoert Juweliers, een familiebedrijf sinds 1876, ziet zo’n 30% meer verkoop van religieuze sieraden de laatste jaren en een productie-toename van circa 15% in de eigen smederij. Hun aanbod varieert van kruizen tot boeddhabeelden en visjes, met prijzen die kunnen beginnen rond de €25 voor eenvoudiger stukken — een alternatief voor de dure luxestukken en passend bij de tweedehands- en duurzaamheidstrend onder generatie Z.
Onderzoek ondersteunt deze observatie: uit het tienjaarlijkse onderzoek ‘God in Nederland’ (2024) blijkt dat 27% van generatie Z zich gelovig noemt, tegenover 22% van de millennials. Experts verklaren dit deels uit onzekere tijden en een bredere zoektocht naar zingeving en houvast. Dullaert voegt daar nog aan toe dat digitale overprikkeling jongeren stimuleert terug te grijpen naar cultuur en traditie, waarbij religieuze symbolen onderdeel van die herontdekking kunnen zijn. Wel verschuift de beleving: religiositeit onder Gen Z is vaker persoonlijk en spiritueel van aard dan regelgebonden.
Er speelt ook een ethische en commerciële kant: het verdienen aan religie voelt voor sommigen ongemakkelijk en kan botsen met Bijbelse voorstellingen, vindt Dullaert. Anderzijds ziet hij het verhandelen van religieuze objecten deels als een manier om religie zichtbaar te houden en te waarderen in schoonheid. Of de huidige opleving blijvend is, durven de betrokkenen niet te voorspellen; Rikkoert is er zeker van dat religieuze sieraden een blijvend onderdeel van hun collectie zullen zijn.
Kort samengevat: religieuze symbolen zijn terug van weggeweest in de mode, gedragen zowel als geloofsuiting als als modieuze accessoire. De trend wordt gevoed door luxehuizen, beroemdheden, veranderende geloofsbeleving onder jongeren en een bredere culturele herwaardering, terwijl commercie en spiritualiteit naast elkaar blijven bestaan.