De lees- en rekenvaardigheid gaat onderuit? Niet in Engeland

In dit artikel:

De recente Pisa-resultaten laten zien dat de lees- en rekenvaardigheid in veel landen sterk is teruggelopen. Nederland valt vooral op door de forse achteruitgang in leesvaardigheid bij 15-jarige leerlingen. Engeland vormt een uitzondering: het behoort, samen met Estland, als enige Europese land tot de mondiale top tien voor lezen, wiskunde en natuurwetenschappen. Binnen het Verenigd Koninkrijk presteert Engeland duidelijk beter dan Schotland, Wales en Noord-Ierland.

De Engelse resultaten zijn volgens deskundigen vooral het gevolg van een onderwijsaanpak die al ongeveer dertig jaar consequent wordt volgehouden. In de jaren negentig leidde tegenvallende data tot extra investeringen, strengere aanpak van zwakke scholen en openbare inspectiebeoordelingen door Ofsted. Zowel Labour-regeringen als de conservatieve regering van David Cameron bouwden daarop voort. Vanaf 2010 kregen zogenoemde academy’s meer zelfstandigheid en konden sterke scholen andere scholen ondersteunen via academy trusts.

Daarnaast koos Engeland voor een ‘kennisrijk’ curriculum met een strikt leerplan en gestandaardiseerde toetsen. Daarmee week het af van onderwijssystemen die meer nadruk leggen op creativiteit, samenwerking en kritisch denken, zoals lange tijd in Schotland en Finland gebeurde. Becky Francis van de Education Endowment Foundation ziet aanwijzingen dat deze kennisgerichte aanpak heeft geholpen. Ook zou Engeland terughoudender zijn geweest met digitalisering, mobiele telefoons en AI in de klas.

Hoogleraar Christian Bokhove waarschuwt echter dat de tegenstelling tussen kennis en zachte vaardigheden te simpel is. Volgens hem is vooral de langdurige samenhang in het beleid belangrijk. Bovendien zijn de Engelse Pisa-scores mogelijk gunstiger uitgevallen doordat arme leerlingen minder goed in de steekproef waren vertegenwoordigd, de toets later in het schooljaar plaatsvond en Londen relatief sterk presteert.

De Engelse prestaties betekenen daarom volgens het Britse ministerie eerder stabilisatie dan vooruitgang. De scores liggen zelfs iets onder die van vóór de pandemie. Engeland doet het beter dan veel andere landen, maar van een overtuigend succesverhaal is volgens Bokhove geen sprake.