De onzichtbare nummer 1 in de bestsellerlijst: Murdoku

In dit artikel:

Het puzzelboek Murdoku is in Nederland zo populair dat het, als het in de officiële boekenbestsellerlijst zou worden meegeteld, waarschijnlijk wekenlang op nummer één zou staan. De papieren puzzels zijn regelmatig uitverkocht en van het eerste deel zijn inmiddels meer dan 230.000 exemplaren verkocht. Dat is goed nieuws voor boekhandels, die dit jaar andere grote boekhits missen.

Murdoku combineert sudoku met een moordmysterie. Spelers vullen een raster in en gebruiken logische en tekstuele aanwijzingen om te bepalen wie de moordenaar is en waar de moord plaatsvond. Het concept werd ongeveer zes jaar geleden bedacht door de Canadese Manuel Garand, toen hij als stenograaf werkte. Zijn eerste idee was een sudoku met letters. Nadat vrienden en familie enthousiast reageerden, werkte hij het verder uit en plaatste hij gratis puzzels online. Na verschillende afwijzingen vond hij uiteindelijk een uitgever in New York.

Inmiddels is Murdoku in meer dan twintig landen verkrijgbaar. Vooral in Europa slaat het aan; in de Verenigde Staten zijn van het eerste boek ongeveer 150.000 exemplaren verkocht. De Nederlandse en Belgische rechten werden gekocht door uitgeverij Lannoo, die al eerder succes zag met puzzelboeken in het cosy-crimegenre. In België is de belangstelling groot, maar Nederland is de absolute uitschieter.

De populariteit past in een bredere groei van puzzelboeken. Naast goedkope puzzelboekjes en tijdschriften bij supermarkten en kantoorboekhandels is een nieuwe categorie ontstaan: luxere puzzels die als boek worden uitgegeven en circa 15 tot 20 euro kosten. Bij Libris steeg de verkoop van deze puzzelboeken sinds het begin van het jaar met 300 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Ongeveer de helft van die groei komt volgens de keten door Murdoku.

Volgens Ineke van der Ham, hoogleraar technologische innovaties in de neuropsychologie aan de Universiteit Leiden, biedt het spel een duidelijke en bevredigende uitdaging. De speler werkt toe naar één specifieke oplossing, waardoor het invullen van het beslissende vakje veel voldoening geeft. Murdoku is bovendien minder abstract dan een gewone sudoku: het raster toont een geïllustreerde plaats delict met kamers, meubels en obstakels, terwijl korte teksten aanwijzingen geven over verdachten en hun mogelijke posities. Daardoor spreekt het zowel liefhebbers van visuele als talige puzzels aan en is het geschikt voor verschillende leeftijden.

Ook de digitale-detoxtrend helpt de verkoop. Veel mensen zoeken ontspanning zonder telefoon, meldingen of andere afleiding. Op papier moeten spelers bewuster werken, omdat fouten niet automatisch worden gecorrigeerd. Garand geeft daarom zelf de voorkeur aan de offlineversie, al ontwikkelt hij ook een app. Zijn website trekt dagelijks 20.000 tot 30.000 spelers.

Garand benadrukt dat de puzzels door mensen worden gemaakt en getest. Hij waarschuwt voor AI-kopieën, die volgens hem de menselijke creativiteit en het karakter van het spel aantasten. Ondertussen wordt aan een derde Nederlandse boekversie gewerkt.

De rage levert boekhandels extra bezoekers op. De eigenaar van De Drvkkerij in Middelburg maakte tijdens nieuwe voorraadtekorten een gratis parodie, de Drvkdoku, over verdwenen Murdoku-boeken. Volgens hem komen klanten eerst voor de puzzel, maar vertrekken ze soms ook met andere boeken of tijdschriften.