De schaduwkant van technologie waarop we blind vertrouwen

In dit artikel:

Google, LinkedIn en Facebook voeren AI steeds ongevraagd in: samenvattingen, training op gebruikersdata en het voeden van modellen zorgen ervoor dat het vroeger nog te vermijden onderwerp inmiddels alle platforms binnendringt. In de podcast Downstream praat Aaron Bastani met de Amerikaanse journalist Karen Hao, auteur van een recent boek over de opkomst van OpenAI en de geschiedenis van kunstmatige intelligentie. Hao waarschuwt dat het geloof in AI bijna religieuze trekken krijgt; de podcast biedt in anderhalf uur een compacte weergave van haar uitgebreide analyse.

Hao plaatst AI als begrip in historisch perspectief: de term stamt uit 1956 en fungeerde in belangrijke mate als verzamel- en marketingbegrip om onderzoeksfinanciering aan te trekken. Veelgebruikte termen zoals ‘hallucinatie’ zijn volgens haar misleidend: modellen geven regelmatig zelfverzekerd onjuiste informatie zonder aarzeling, waardoor gebruikers de fouten niet signaleren en de systemen moeilijk effectief kunnen verbeteren. Ook noemt ze het routinematig inzetten van geavanceerde chatbots als zoekmachines zowel onnatuurlijk als inefficiënt — en benadrukt de milieu-impact van datacenters, onder andere op zoetwatervoorraden.

Hao stelt dat de snelle groei van AI geen natuurwet is maar een politieke en economische keuze. Er bestaan zuinigere alternatieven, maar grote technologiebedrijven lijken eerder op monopolieopbouw gericht dan op algemeen nut. De podcast legt terecht veel nadruk op de risico’s; wat ontbreekt is een concrete verkenning van de terreinen waar AI wél substantieel voordeel kan bieden — daarvoor verwijst de recensent naar Hao’s boek Empire of AI.

Verder in de luistertips: Die Zeit’s hoofdredacteur Jochen Wegner vraagt econoom Monika Schnitzer of de Duitse pensioenen houdbaar zijn; zij signaleert fragiliteit, mede door zeer lage geboortecijfers. Heather Long bespreekt op Inside Economics het fenomeen van een ‘K-vormige’ economie in de VS, waarbij de rijkeren floreren terwijl de onderste 80% moeite heeft rond te komen. In Pro Forma wordt de toegenomen discussie over grenzen aan de vrijheid van meningsuiting behandeld, mede aangewakkerd door recente politieke spanningen en geweld. Tot slot werken sociologen Jacob Dijkstra en Tim Immerzeel aan een minor klimaatsociologie op zeven universiteiten, met aandacht voor hoe sociale netwerken duurzame projecten kunnen versterken. Gea Bruinsma is de FD-medewerker die deze bundel aan luistertips samenstelde.