De trenchcoat heeft allang zijn militaire bijsmaak verloren en is verworden tot een altijd-goedjas

In dit artikel:

De trenchcoat geldt als een van de meest herkenbare kledingstukken ter wereld. De regenjas combineert praktische details — zoals een brede ceintuur, epauletten, D-ringen, een stormflap en een beschermend jukstuk — met een stoere, stijlvolle uitstraling. Hij wordt gedragen door mannen, vrouwen en kinderen, bestaat in verschillende lengtes en kleuren en is inmiddels ook een geliefd mode-item.

De oorsprong van de moderne regenjas ligt in Groot-Brittannië. De Schot Charles Macintosh ontwikkelde in 1823 een waterdichte stof op basis van nafta uit steenkoolteer. Zijn naam leeft voort in het Britse woord ‘mac’ voor regenjas en in het merk Mackintosh. Eerdere pogingen met wol, vet, was en rubber maakten stoffen wel waterafstotend, maar vaak zwaar, stinkend of onvoldoende bestand tegen zware regen.

Ook John Emary, oprichter van Aquascutum, en Thomas Burberry speelden een belangrijke rol in de ontwikkeling van de trenchcoat. Emary maakte halverwege de negentiende eeuw een soepele jas van geïmpregneerde wol. Burberry introduceerde vanaf 1879 waterafstotende gabardine: een dicht geweven katoenen stof met een schuine ribbel. Beide Britse merken leverden praktische regenjassen die al snel populair werden bij het leger en aan het Engelse hof. Aquascutum kreeg daardoor een bijzonder deftige uitstraling.

De naam trenchcoat ontstond tijdens de Eerste Wereldoorlog, toen Britse officieren in de modderige loopgraven van België en Noord-Frankrijk een speciale jas droegen. Burberry presenteerde de officiersjas als een combinatie van bescherming en status. De ceintuur, epauletten, D-ringen en diverse riempjes hadden oorspronkelijk militaire functies: ze konden rang aangeven, uitrusting vasthouden, het geweer ondersteunen en de drager beschermen tegen regen en wind. De jas was zo functioneel dat hij na de oorlog niet uit het straatbeeld verdween.

In de twintigste eeuw kreeg de trenchcoat bovendien een prominente rol in films en populaire cultuur. Peter Sellers droeg hem als de klunzige detective Inspector Clouseau in The Pink Panther. Humphrey Bogart maakte de jas beroemd in de slotscène van Casablanca uit 1942. Hoewel hij daar een Burberry droeg, had Bogart ook een sterke band met Aquascutum. Zijn trenchcoat werd, net als de liedjes en beroemde slotzin van de film, door liefhebbers tot een cultureel symbool verheven. Ook vrouwelijke filmsterren als Greta Garbo, Marlene Dietrich, Audrey Hepburn, Romy Schneider en Catherine Deneuve droegen de traditioneel masculiene jas.

Modeontwerpers blijven de vaste kenmerken van de trenchcoat gebruiken en tegelijk aanpassen. Jean Paul Gaultier, Martin Margiela, Jonathan Anderson en het Nederlandse duo Viktor & Rolf maakten varianten die korter, langer, kleurrijker of uitbundiger zijn. Viktor & Rolf verwerkten de jas eerder in miniatuurvorm in een poppenhuis en maakten hem voor hun zomercollectie van 2025 tot het middelpunt van een haute-couturelook met veel strikken. Daardoor kan de trench tegenwoordig variëren van een korte cropped jas tot een enkellang model en van klassiek beige tot zwart of felrood.

De jas bleef ook verbonden met gezag en strijdlust. Dat verklaart zijn populariteit bij detectives, voetbaltrainers en publieke figuren, zoals de Nederlandse voetballegende Rinus Michels. Tegelijk groeide hij uit tot een kledingstuk voor alle leeftijden en sociale groepen. De traditionele zandkleur, ook wel honing genoemd, is niet langer verplicht; juist de herkenbare details maken de jas als trenchcoat herkenbaar.

Ook de merken zelf ondergingen veranderingen. Burberry werd in 1997 door Rose Marie Bravo van een verouderd bedrijf opnieuw tot modemerk gevormd. Zij bundelde de versnipperde belangen en maakte de kenmerkende bruin-beige ruit opnieuw populair. Ontwerper Christopher Bailey bracht het merk vanaf 2001 naar een hoger internationaal designniveau, waarna ook parfums succesvol werden. Angela Ahrendts beperkte vanaf 2005 het gebruik van de inmiddels veel gekopieerde ruit, wat aanvankelijk goed werkte. Later wisselde Burberry opnieuw tussen nadruk op traditie en trend, waardoor ook de rol van de trenchcoat binnen de collecties sterk schommelde. Toch bleef de jas overeind als een zeldzame klassieker waarin functionaliteit, militaire geschiedenis, status en mode samenkomen.