De verplichte verzekering voor zzp'ers komt eraan 

In dit artikel:

Driekwart van de zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) heeft geen arbeidsongeschiktheidsverzekering, terwijl het kabinet een verplichte basisverzekering arbeidsongeschiktheid voor zelfstandigen (BAZ) wil invoeren om langdurig inkomensverlies bij ziekte te voorkomen. Het parlement moet nog beslissen; de regeling kan vroegst in 2030 ingaan, en een peildatum (waarna bestaande polissen eerbiedigend worden) wordt nog vastgesteld — deskundigen verwachten dat die in 2026 ligt.

Belangrijkste elementen van het voorstel
- De BAZ kent een wachttijd van twee jaar voordat uitkering start. De uitkering loopt tot de AOW-leeftijd en is begrensd op het minimumloon.
- Bestaande verzekeringen kunnen ontheffing krijgen van deelname aan de BAZ, maar alleen als de verzekering vóór een nog te bepalen peildatum is afgesloten en blijft uitkeren tot minimaal 55 jaar. Hoogte van de dekking en medische uitsluitingen tellen bij die eerbiedigende werking niet mee voor later afgesloten polissen.
- Wie na de peildatum een polis afsluit heeft alleen vrijstelling als die polis minstens dezelfde voorwaarden biedt als de BAZ.

Standpunten uit de praktijk
- Voorstanders, zoals stedenbouwkundige Bieneke van Lingen, zien een verplichte regeling als noodzakelijk om te voorkomen dat onverzekerde zzp’ers bij langdurige ziekte in de bijstand belanden. Van Lingen nam twaalf jaar geleden zelf een dure polis die direct uitkeert vanwege haar kinderwens en betaalde daarvoor bewust een hogere premie; inmiddels heeft ze de dekking verlaagd naar 60% van haar winst en verlengde ze de wachttijd van één naar drie maanden om de premie te drukken. Ze betaalt nu ongeveer €470 per maand.
- Tegenstanders wijzen op individuele keuzevrijheid en kosten. Jurist Robert Rademaker kiest bewust voor geen polis: hij heeft een financiële buffer en investeringen in indexfondsen en schat de kans op blijvende arbeidsongeschiktheid klein. Zakenadviseur Martijn Pennekamp benadrukt dat veel zzp’ers andere vangnetten hebben (partnerinkomen, deeltijdbanen, spaargeld) en vindt dat de overheid niet moet bepalen welke risico’s ondernemers mogen nemen.

Kritiek op het wetsvoorstel
- De tweejarige wachttijd wordt breed bekritiseerd: veel zzp’ers betalen dan jarenlang premie zonder ooit recht te hebben op uitkering, aldus Pennekamp en verzekeringsdeskundige Annemieke Postema. Na twee jaar herstellen veel mensen, omscholen ze of overlijden — wat de meeste premies “weg” zou doen lijken.
- Postema rekent voor dat iemand die op jonge leeftijd arbeidsongeschikt wordt en jaren vóór AOW nog moet overbruggen, enorme bedragen nodig heeft (voorbeeld: circa €1 mln bij langdurige uitgaven), en adviseert ondernemers dringend zelf te zorgen voor dekking in plaats van te wachten op wetgeving.

Praktische adviezen en marktaandachtspunten
- Bij particuliere aanbieders mag de uitkering doorgaans niet hoger zijn dan 80–90% van de winst uit onderneming. Kies een dekking die niet alleen vaste lasten dekt maar ook boodschappen, kleding, uitjes en pensioenopbouw.
- Wie nu een polis afsluit kan mogelijk beter betaalbare of ruimere voorwaarden regelen dan het gedwongen BAZ-pakket, mits dat vóór de peildatum gebeurt.

Status en vooruitzicht
De Raad van State formuleerde in december kritiek en noemde het voorstel moeilijk uitvoerbaar. Veel zzp’ers zullen de komende jaren een afweging moeten maken tussen het accepteren van het risico, het opbouwen van eigen buffers of het vroegtijdig afsluiten van een private AOV voordat een peildatum vastligt.