Derde heftige bosbrandjaar in vijf jaar brengt Spanje tot het besef dat het anders moet

In dit artikel:

Spanje wordt opnieuw getroffen door uitzonderlijk grote natuurbranden. Bij Sevilla heeft een brand in enkele dagen meer dan 250 vierkante kilometer verwoest. Volgens het Europese informatiesysteem Effis is dit jaar al 2.566 vierkante kilometer afgebrand. De branden hebben tot nu toe vijftien levens geëist; meer dan 150.000 mensen zijn geëvacueerd of kregen het bevel binnen te blijven.

De autoriteiten noemen meerdere branden oncontroleerbaar. Dat betekent volgens bioloog Antonio Jordán niet alleen dat ze groot zijn, maar ook dat ze door de enorme hitte hun eigen weersystemen kunnen ontwikkelen. Sterke winden en blikseminslagen kunnen vervolgens nieuwe brandhaarden veroorzaken. Bij zulke branden krijgt de veiligheid van bewoners voorrang op het blussen. Vluchten per auto is bovendien gevaarlijk: de meeste doden van deze zomer vielen tijdens vluchtpogingen. In Catalonië en de regio Madrid werden tienduizenden mensen daarom tijdelijk verplicht binnen te blijven.

De omvang en frequentie van de branden veroorzaken grote onrust. Uit een peiling blijkt dat 96 procent van de Spanjaarden bezorgd of zeer bezorgd is, terwijl 60 procent vindt dat de regering meer aan preventie had moeten doen. Wetenschappers benadrukken dat klimaatverandering niet de enige oorzaak is. Langere droogte en hogere temperaturen vergroten het risico, maar ook de inrichting van het landschap speelt een belangrijke rol.

Spanje is sinds de twintigste eeuw sterk bebost geraakt met dennen en eucalyptus, soorten die sneller branden dan de vroegere eikenbossen. Door verstedelijking woont 90 procent van de bevolking inmiddels op een klein deel van het grondgebied. Op het platteland zijn te weinig mensen overgebleven om de begroeiing te onderhouden, waardoor veel brandbaar materiaal zich ophoopt.

Onderzoekers wijzen daarom naar Portugal, dat na een dodelijke brand in 2017 de brandbestrijding en preventie beter coördineerde en de besluitvorming versnelde. Het land betrekt inwoners bij natuurbeheer en oefeningen, maakt evacuatieroutes bekend en vervangt eucalyptus geleidelijk door inheemse bomen. Spanje kan die aanpak echter moeilijk volledig overnemen: het heeft minder inwoners op het platteland en de macht is verdeeld over achttien autonome regio’s.

Toch klinken politici dit jaar opvallend eensgezind over de noodzaak van meer preventie. Tijdens de brand bij Madrid traden premier Pedro Sánchez en regiobestuurder Isabel Ayuso gezamenlijk naar buiten, ondanks hun langdurige politieke conflict over de verdeling van bevoegdheden. De natuurbranden lijken die strijd tijdelijk naar de achtergrond te hebben verdrongen.