DNB en AFM: 'Verruiming leennormen voor huizenkopers onwenselijk'
In dit artikel:
De Nederlandsche Bank (DNB) en de Autoriteit Financiële Markten (AFM) waarschuwen in hun nieuwe jaarlijkse monitor dat het versoepelen van hypotheekleennormen onwenselijk is: het zou biedingen opdrijven, huishoudschulden laten toenemen en de financiële weerbaarheid van gezinnen en instellingen verzwakken, terwijl het ook de huizenprijsstijging kan aanjagen. De monitor is opgesteld op verzoek van het Ministerie van Financiën; het Centraal Planbureau publiceerde gelijktijdig een analyse over hoe leennormen de toegankelijkheid van de koopwoningmarkt beïnvloeden.
In Nederland geldt in principe een maximale Loan-to-Value (LTV) van 100% van de woningwaarde. DNB en AFM vinden een verdere verlaging van die LTV-limiet op dit moment ook niet verstandig: hoewel een lagere LTV de systeemrisico’s vermindert, zou het starters juist verder belemmeren om een woning te kopen. In een later stadium, bij een beter functionerende markt (bijvoorbeeld met een verbeterde huurmarkt), kan een lagere LTV wél bijdragen aan financiële stabiliteit.
Naast LTV speelt de Loan-to-Income (LTI)-norm een rol: de maximale hypotheek wordt mede bepaald door het inkomen en de rente. Sinds 2013 zijn huiseigenaren gemiddeld minder kwetsbaar geworden doordat huizenprijzen zijn gestegen, waardoor de verhouding tussen schuld en woningwaarde (LTV) en ook de LTI gemiddeld gedaald is en er minder woningen ‘onder water’ staan.
Tegelijk blijft de totale hypotheekschuld in Nederland hoog en zijn de LTV- en LTI-ratio’s bij nieuwe hypotheken de afgelopen jaren weer iets opgelopen. Starters ondervinden de grootste druk: zij moeten steeds vaker maximaal lenen om een huis te bemachtigen, wat hun kwetsbaarheid voor inkomensverlies of prijsdalingen vergroot.
DNB en AFM pleiten voor een bredere aanpak om zowel woningmarktkrapte als financiële risico’s te bestrijden. Ze wijzen onder meer op het geleidelijke afbouwen van fiscale stimulering van eigenwoningbezit en op maatregelen om het woningaanbod te vergroten. De volledige monitor met cijfers en analyses is openbaar gepubliceerd door DNB en AFM.