DNB waarschuwt voor "giftige cocktail"
In dit artikel:
De Nederlandsche Bank (DNB) waarschuwt in het halfjaarlijkse Overzicht Financiële Stabiliteit dat hoge beurswaarderingen, geopolitieke spanningen en de snelle groei van de private‑creditmarkt samen een potentiële “giftige cocktail” voor de financiële markten vormen. DNB‑president Olaf Sleijpen benadrukt dat de Nederlandse sector op papier robuust is, maar dat zich onder de oppervlakte meerdere samenkomende risico’s ophopen.
Een belangrijk aandachtspunt is private credit: buitenbankenleningen aan bedrijven die wereldwijd is gegroeid tot naar schatting ongeveer $2.000 miljard. Die markt vermindert de afhankelijkheid van traditionele banken, maar is ook relatief ondoorzichtig. Ongeveer 20% van de private‑creditleningen gaat inmiddels naar softwarebedrijven — juist een sector die door de snelle opmars van AI kwetsbaar kan raken omdat bestaande softwaremodellen snel verouderen. Tegelijk stijgen waarderingen van aandelen, vooral door een geconcentreerde AI‑ en techrally, terwijl beleggers volgens DNB weinig rekening lijken te houden met de enorme investeringen die nodig zijn om AI rendabel te maken.
De directe blootstelling van Nederlandse instellingen aan private credit blijft vooralsnog beperkt: de grootste Nederlandse verzekeraars hebben hun private‑creditbeleggingen in vier jaar met circa een derde zien toenemen tot ruim €16 miljard in 2025, ongeveer 8% van hun totaalbelegd vermogen. Banken lopen vooral indirect risico via leningen aan private‑creditfondsen. Problemen bij private credit zijn lastig te monitoren door gebrek aan internationale data; DNB pleit daarom voor betere informatieuitwisseling en toezicht. De Bank of England voert momenteel omvangrijke stresstests uit en Nederlandse pensioenfondsen zullen eind mei aanvullende cijfers publiceren.
AI biedt zowel kansen als bedreigingen. Naast het effect op waarderingen waarschuwt DNB dat nieuwe generatieve AI‑modellen (zoals genoemd in het rapport) kwetsbaarheden in softwaresystemen sneller kunnen opsporen en misbruiken, wat de cyberdreiging voor financiële instellingen vergroot. DNB roept op tot intensievere publiek‑private samenwerking en pleit voor Europese generatieve AI‑alternatieven om minder afhankelijk te worden van buitenlandse leveranciers.
Ondanks deze risico’s blijft DNB positief over de weerbaarheid van banken: hogere rentes en stevige winsten hebben hun buffers versterkt. In een zwaar scenario zou de gemiddelde kernkapitaalratio van Nederlandse grootbanken volgens een stresstest terugvallen naar 15,7%, ruim boven de vereisten. De boodschap van het OFS is waakzaamheid: geen acute crisis, maar groeiende samenloop van risico’s op plekken waar het zicht nog beperkt is.