Do's en don'ts voor de beginnend manager

In dit artikel:

Een promotie naar een leidinggevende functie kan aantrekkelijk zijn vanwege de invloed, verantwoordelijkheid en mogelijkheden om een team te ontwikkelen. Maar goed zijn in een vak maakt iemand niet automatisch een goede manager. Leiderschap is volgens Bas Kodden, hoogleraar aan Nyenrode, een apart vak waarvoor professionals zich bewust moeten voorbereiden.

Nieuwe managers bouwen gezag niet op met hun functietitel, maar met deskundig, betrouwbaar en voorspelbaar gedrag. Vooral de eerste maanden zijn belangrijk. Kodden adviseert eerst goed te observeren: onderzoek wat er in het team speelt, wie de informele leiders zijn en welke werkwijzen al goed functioneren. Pas daarna moeten veranderingen worden ingevoerd, en liefst niet te veel tegelijk.

Manon Ketz, bestuurder en auteur, benadrukt dat leidinggevenden aanwezig en deskundig moeten zijn zonder het werk van medewerkers over te nemen. Ze moeten vragen wat er nodig is, problemen helpen oplossen en medewerkers ruimte geven om zich te ontwikkelen. De overstap van collega naar manager verandert bovendien de onderlinge verhoudingen. Vriendschappelijk contact kan daardoor ingewikkeld worden, omdat de manager ook gesprekken over prestaties moet voeren en beslissingen moet nemen.

Tom Reijner merkte dat zelf toen hij manager werd: zijn verantwoordelijkheden veranderden en collega’s zagen hem niet langer als een gewone teamgenoot. Een cursus praktisch leidinggeven hielp hem een stijl te ontwikkelen waarin hij medewerkers vertrouwen geeft zolang zij resultaten behalen. Corien Niezing leerde bij de oprichting van een pr-bureau dat een leidinggevende een zekere professionele afstand moet bewaren: geen vrienden, maar wel een hecht team.

De eerste honderd dagen bieden volgens Ketz ruimte om vragen te stellen, vertrouwen op te bouwen en te bepalen welke vaardigheden verdere ontwikkeling vragen. Zelfkennis is essentieel, omdat managers veel verantwoordelijkheid dragen maar slechts indirect invloed hebben. Kodden waarschuwt ten slotte voor de neiging om aardig gevonden te willen worden, alles zelf op te lossen of vooral veel te praten. Sterke leiders luisteren, stellen goede vragen, durven confrontaties aan en helpen anderen groeien. Sparren met leidinggevenden buiten het eigen team kan de professionele eenzaamheid verlichten.