Doden, daklozen en miljardenschade door alweer een natuurramp in Spanje

In dit artikel:

Alles ruikt naar rook in Tres Cantos, een stadje tien kilometer ten noorden van Madrid, waar bewoners nog dagen na de brand de nasleep voelen. Adela Santamarina vertelt dat de geur “het is overal ingetrokken” — in meubels, kleren en zelfs de vacht van haar honden — en beschrijft hoe de vlammen binnen enkele minuten over haar straat raasden. Ze moest door brandweerlieden met een intradende stalen deur uit haar huis worden gehaald; vijf huizen in haar buurt brandden volledig uit en één inwoner kwam om het leven toen hij paarden probeerde te redden.

Dergelijke scènes speelden zich de afgelopen dagen op veel plaatsen in Spanje af, met name in het noordwesten. Door plots opstekende harde wind verspreidden de branden zich ongelooflijk snel, waardoor brandweerlieden vaak geen kans hadden de vlammen te stoppen. Tien dagen geleden was nog zo’n 300 km² verbrand; inmiddels staat de teller op bijna 4.000 km² — een gebied groter dan provincie Overijssel. Grote steden als Ourense en León (met respectievelijk circa 100.000 en 125.000 inwoners) zitten tijdelijk binnen met gesloten ramen vanwege de rook; treinen rijden onregelmatig en wegen zijn afgesloten, wat het dagelijkse leven lamlegt.

De brandschade reikt verder dan verbrande natuur: economische en gezondheidsgevolgen stapelen zich op. Experts verwachten dat de financiële schade de €3 miljard uit 2022 ruim zal overstijgen, mede omdat de zomer nog maar half voorbij is en de rookontwikkeling dit jaar groter is. Luchtmetingen tonen alarmerend hoge concentraties lood en arseen; rond León worden WHO-normen tot veertig keer overschreden. Dat bedreigt niet alleen mensen en dieren maar ook landbouwproducten: wijnboeren waarschuwen voor een bijna verloren oogst doordat rook de druiven aantast.

Landbouworganisaties roepen om compensatiefondsen, maar na een slechte oogst in 2023 en zware overstromingen in 2024 is onduidelijk of de overheid nog middelen heeft. Voor bewoners als Santamarina blijft de wederopbouw lang duren; internet en stroom lagen er dagen uit, en zelfs diep in de grond verzegelde kabels zijn door de hitte beschadigd. Velen zijn hun huizen kwijt en de regio staat voor een langdurig herstel.