Dood van Franse rechts-extremist leidt tot felle polemiek
In dit artikel:
In Lyon raakte een confrontatie tussen twee groepen uit de hand: na scheldwoorden als “nazi’s” en “antifa’s” ontstond een gevecht waarbij pepperspray en een metalen buis werden ingezet. Meerdere mannen gingen te grond; de 23-jarige student Quentin Deranque, die deel uitmaakte van een extreemrechtse beweging, raakte zo zwaar gewond dat hij vorige week zaterdag in het ziekenhuis hersendood werd verklaard. De burgemeester van Lyon sprak van een lynchpartij. De verdachten zouden banden hebben met Jeune Garde, een extreemlinkse groepering.
De zaak heeft in Frankrijk een politieke storm veroorzaakt, met elkaar beschuldigende partijen tegen de achtergrond van naderende gemeentelijke en presidentschapscampagnes. Rechtse partijen wijzen LFI (La France Insoumise) aan als verantwoordelijk, omdat LFI-parlementariër Raphaël Arnault Jeune Garde oprichtte en partijprominenten op foto’s met leden verschijnen. Ook werd een parlementslid nog met een Jeune Garde-t-shirt in de Assemblée Nationale gezien. Regeringsfiguren en rechtse kopstukken roepen op tot maatregelen: minister Gérald Darmanin beschuldigde het extreemlinks van de dood, en RN-leider Jordan Bardella pleitte voor een cordon sanitaire tegen extreemlinks. Bij een demonstratie riepen deelnemers LFI-moordenaars en verschenen ook radicalere figuren als Éric Zemmour en Marion Maréchal.
LFI veroordeelde geweld maar benadrukte tegelijk het recht op zelfverdediging op straat, aldus partijleider Jean-Luc Mélenchon. Die ambivalente houding voedt ongerustheid: een Ipsos-enquête uit oktober toonde dat 64% van de Fransen LFI als gevaarlijk ziet en 68% denkt dat de partij oproept tot geweld. Politicoloog Luc Rouban wijst op de al eerder agressieve parlementaire stijl van LFI.
Onderliggende trends compliceren het debat: onderzoek van socioloog Isabelle Sommier laat zien dat extreemrechtse groepen verantwoordelijk zijn voor een stijgend aandeel van politiek gemotiveerd geweld (nu circa 60%). Jeune Garde, opgericht als reactie op rechts geweld en geteld tussen 100–200 leden, werd vorig jaar ontbonden vanwege gewelddadige acties. Activisten en deskundigen vragen zich af in hoeverre verkozen politici aansprakelijk moeten worden gehouden voor het gedrag van aan hen gelieerde militanten, en wijzen op de verzwakking van traditionele partijen als oorzaak van het straatgeweld.
Zaterdag staat in Lyon een herdenkingsmars gepland die veel extreemrechtse bewegingen trekt; de minister van binnenlandse zaken wil die niet verbieden. Terwijl RN-leider Bardella zijn aanhang afzijdig wil houden, ziet een deel van de extreemrechtse scene juist kansen om tegen het extreemlinks op te treden, wat de spanningen alleen maar verder opvoert.