Drie jaar na 7 oktober groeit Israëlisch grensgebied weer: 'Als wij hier niet komen wonen, wie dan wel?'

In dit artikel:

Drie jaar na de Hamas-aanval van 7 oktober 2023 probeert Israël zijn grensgebied met Gaza zichtbaar nieuw leven in te blazen, terwijl aan de andere kant van de grens nauwelijks sprake is van herstel. Langs Route 232, waar het Israëlische leger voortdurend tussen Gaza en de grensgemeenschappen rijdt, is hulppunt Shuva Achim uitgegroeid tot een vaste rustplaats voor militairen. Vrijwilligers delen er dagelijks maaltijden uit, bieden douches en rustruimte aan en hebben volgens initiatiefnemer Dror Trabelsi in drie jaar tijd ongeveer 1,5 miljoen maaltijden verstrekt. De plek wordt gefinancierd door giften uit Israël en het buitenland.

De aanval van Hamas kostte in Israël ongeveer 1200 mensen het leven; 251 mensen werden naar Gaza ontvoerd. Israël begon daarop een grootschalig offensief. Volgens het Gazaanse ministerie van Volksgezondheid zijn sindsdien meer dan 73.000 Palestijnen gedood. Ook na het staakt-het-vuren van 10 oktober 2025 vielen volgens het artikel nog ruim 1400 doden. De oorlog heeft aan beide kanten diepe trauma’s en sterk uiteenlopende opvattingen over veiligheid, verantwoordelijkheid en samenleven veroorzaakt.

Toch groeit de Israëlische grensregio. Eind september woonden er volgens het Israëlische statistiekbureau ongeveer 66.000 mensen, ruim 5000 meer dan vóór 7 oktober. Meer dan 90 procent van de oorspronkelijke bewoners is teruggekeerd en er kwamen duizenden nieuwe inwoners bij. De regering wil het inwonertal tegen 2033 verhogen tot ongeveer 120.000. Daarvoor worden woningen, scholen, bedrijven en veiligheidsvoorzieningen gebouwd.

In kibboets Sufa, op minder dan twee kilometer van Gaza, verrijzen tientallen nieuwe huizen onder de naam ‘Nieuw leven in kibboets Sufa’. Bewoonster Noa Hubara keerde in augustus 2025 met haar drie kinderen terug, ondanks de dood van haar man Ido tijdens de Hamas-aanval. Ze erkent dat haar terugkeer deels een vorm van ontkenning is: het risico op een nieuwe aanval blijft bestaan. Toch wil ze haar kinderen in de kibboets laten opgroeien. Nieuwe bewoners, onder wie jonge gezinnen uit Jeruzalem, worden aangetrokken door de ruimte, de relatief lage huizenprijzen en het gemeenschapsleven. Belastingvoordelen helpen, maar zijn volgens bewoners niet de belangrijkste reden om er te gaan wonen.

De Israëlische regering heeft tussen 2024 en 2028 bijna 5 miljard euro uitgetrokken voor de ontwikkeling van het grensgebied, waarvan ruim 800 miljoen euro dit jaar. Het geld gaat onder meer naar woningen, onderwijs, lokale ondernemingen, landbouw en verdediging. Voor kleine en middelgrote bedrijven zijn goedkope leningen beschikbaar. Ook zijn honderden miljoenen geïnvesteerd in hekken, schuilruimtes, toegangspoorten en lokale veiligheidsteams. In Sderot, op ongeveer 800 meter van Noord-Gaza, steeg het inwonertal sinds 2023 met bijna 20 procent tot circa 42.000.

Die groei heeft ook een ideologische kant. Sommige nieuwkomers zijn religieuze gezinnen en pleiten voor een grotere Joodse aanwezigheid in het grensgebied en zelfs voor de herbouw van voormalige Joodse nederzettingen in Noord-Gaza. Niet alle zwaar getroffen gemeenschappen delen echter in het herstel. In Kfar Aza en Nir Oz wonen veel geëvacueerde bewoners nog altijd elders. Sommigen keren niet terug vanwege hun trauma of omdat hun woningen nog worden herbouwd. Anderen, zoals Zohar Shapak, blijven vasthouden aan hun geboortekibboets. Hij benadrukt tegelijk dat ook Palestijnen uiteindelijk weer veilig in hun eigen huizen moeten kunnen wonen.

Naast fysieke wederopbouw ontbreekt vertrouwen in de Israëlische staat. Emi Palmor, die de herbouw van Nir Oz leidt, vindt dat er een onafhankelijke onderzoekscommissie moet komen naar het falen van de overheid en de veiligheidsdiensten op 7 oktober. De regering wilde een politiek samengestelde commissie, maar nabestaanden vrezen beïnvloeding. Het hooggerechtshof stelde een beslissing hierover uit tot na de verkiezingen van 27 oktober.

Voor sommige overlevenden is de mogelijkheid van vreedzame co-existentie door de oorlog verdwenen. Voormalig gijzelaar Luis Har zegt niet langer in twee staten en vreedzaam samenleven te geloven. Trabelsi, die bij de aanval op het Nova-festival tien vrienden verloor, begrijpt die verbittering maar houdt vast aan het onderscheid tussen Hamas en onschuldige Palestijnen.

In Gaza is de situatie ondertussen catastrofaal. Noor Ayman Abdel Salim uit het vluchtelingenkamp Nuseirat zegt dat haar leven zich beperkt tot de volgende dag of zelfs het volgende uur. Het staakt-het-vuren, onderdeel van Donald Trumps twintigpuntenplan, liep vast: Hamas is niet ontwapend, Israël trok zich slechts gedeeltelijk terug en een internationale stabilisatiemacht kwam niet tot stand. Volgens VN-satellietbeelden is 81 procent van de gebouwen beschadigd. Tientallen miljoenen tonnen puin liggen verspreid en nog geen procent daarvan was in juli geruimd. De Wereldbank schat de herstelkosten op meer dan 71 miljard dollar, terwijl het eerste internationale herstelpakket slechts 2,45 miljard dollar bedroeg.

Volgens de VN heeft 94 procent van de bevolking dringend behoefte aan onderdak en basisvoorzieningen; 65 procent van de huishoudens woont in tenten of geïmproviseerde onderkomens. De watervoorziening is zwaar beschadigd en in augustus bleek 18 procent van bijna duizend onderzochte waterstalen microbiologisch besmet. Terwijl Israël investeert in terugkeer en groei, wachten miljoenen Palestijnen op veiligheid, schoon water en een perspectief op wederopbouw. Bewoners aan beide kanten verlangen verandering, maar de oorlog, het wederzijdse wantrouwen en de politieke impasse maken een gezamenlijke toekomst voorlopig onzeker.