ECB zal zich hard opstellen nu Iran-oorlog inflatievrees aanwakkert
In dit artikel:
De Europese Centrale Bank (ECB) zal naar verwachting op donderdag in Frankfurt de belangrijkste beleidsrente ongewijzigd laten op 2%, maar tegelijk duidelijk maken dat ze bereid is op te trekken mocht de oorlog met Iran langdurig hogere energieprijzen en daarmee blijvende inflatiedruk veroorzaken. De recente aanvallen van de VS en Israël op Iran hebben olie- en gasprijzen opgestuwd, wat de kans vergroot dat hogere energiekosten de consumentenprijzen in het 21-landen tellende eurogebied verder opdrijven.
Markten rekenen inmiddels op een inflatie van ruim 3% volgend jaar, met een krappe en trage terugkeer naar het ECB-doel van 2% in de daaropvolgende jaren; handelaren prijzen twee renteverhogingen tegen december in, terwijl veel economen op korte termijn nog geen beleidsverstrakking verwachten. Centrale bankiers uit de eurozone waarschuwen dat het conflict de groei kan ondermijnen en de inflatie kan aanjagen, maar de uiteindelijke impact hangt sterk af van hoe lang het geweld aanhoudt — een factor die momenteel onduidelijk is.
Gezien die onzekerheid zal de ECB waarschijnlijk kiezen voor het sturen van verwachtingen en scenario‑analyses in plaats van onmiddellijke beleidsstappen. Naast geactualiseerde kwartaalprognoses zal de bank scenario’s presenteren die uiteenlopende uitkomsten schetsen: een snel beëindigd conflict versus een langdurige verstoring met blijvend hogere olie- en gasprijzen. Analyses van Barclays laten zien dat bij een aanhoudende Brentprijs rond $100 per vat en aardgas op circa €70/MWh de onderliggende inflatie zo kan stijgen dat verdere renteverhogingen later dit jaar nodig zouden zijn. De uiteindelijke keuze hangt ook af van de begrotingsreacties van landen.
De situatie roept pijnlijke herinneringen op aan de energiegedreven inflatie na de Russische inval in Oekraïne in 2022, toen de ECB aanvankelijk de druk als tijdelijk inschatte en later gedwongen werd de rente sterk te verhogen. Die ervaring vergroot de waakzaamheid binnen de bank; sommige beleidsmakers wijzen op ‘littekens’ bij huishoudens en bedrijven, al is er nu een belangrijk verschil omdat monetair en fiscaal beleid minder ruim zijn dan twee jaar geleden.
Internationale centrale banken gaven hetzelfde signaal: de Bank of Japan deed dat eerder die dag, de Bank of England, de Zweedse Riksbank en de Zwitserse Nationale Bank volgden later. De Amerikaanse Fed hield de rente ook ongewijzigd maar verhoogde haar inflatieverwachting en erkende grote onzekerheid. Obligatiemarkten anticiperen op meer staatsschulden als reactie op de crisis — waaronder extra Duitse uitgaven voor defensie en infrastructuur — wat de marktrentes en leenkosten voor bedrijven en huishoudens kan opdrijven voordat de ECB ingrijpt. De ECB zal waarschijnlijk tolereren dat kredietvoorwaarden al enigszins verstrakken, zolang tweede-ronde-effecten (zoals oplopende inflatieverwachtingen en loon-prijsspiraal) uitblijven.