Een Betuwe-gevoel bij de Brennerpas
In dit artikel:
Nederlandse en Alpenroutes onder druk: twee dossiers over spoorverbindingen tonen hoe politiek, geld en lokale verzet grote grensoverschrijdende projecten vertragen. Hoewel de Nederlandse Betuweroute al in 2007 klaar was, bleef het Duitse aansluitende spoor jarenlang steken in financiële en vergunningsproblemen; in december bleek dat de Duitse werken nog ongeveer tien jaar achterlopen.
Aan de zuidkant van de Alpen liepen protesten uit op een blokkade van de Brennerpas door duizenden Oostenrijkers die genoeg hebben van de vrachtstromen tussen Oostenrijk en Italië. Jaarlijks rijden ongeveer 14 miljoen personenauto’s en 2,5 miljoen vrachtwagens over die route. Om het wegverkeer te verplaatsen naar het spoor bouwt men de Brennerbasistunnel (twee boormachines, Wilma en Olga, zijn bezig); de EU draagt €2,3 mrd bij aan een project dat in totaal €10,5 mrd kost en gepland is om in 2032 in gebruik te nemen. Cruciale spoorwerken in Duitsland die voor vlotte verbindingen tussen München en Verona nodig zijn, lopen echter ernstige vertraging op door hevig verzet van omwonenden in Beieren over nieuwe tracés; realistische aansluiting op snelrail tussen die steden lijkt nu pas na 2040 haalbaar.
Op commercieel vlak ontspint zich in Duitsland een strijd over spoorcapaciteit. De Italiaanse operators Trenitalia en Italo willen internationale diensten aanbieden; Italo streeft naar inzet van meer dan dertig hogesnelheidstreinen vanaf 2028. InfraGo, het infrastructuurbedrijf van Deutsche Bahn, weigert echter garanties voor railslots omdat het Duitse net vol zit. Italo klaagt en de Bundesnetzagentur heeft mededingingsautoriteiten om advies gevraagd; de Duitse minister van verkeer toont zich positief over nieuwe aanbieders maar blijft terughoudend.
Brussel houdt intussen toezicht op belangenverstrengeling in Praag. De Europese Commissie heeft de Tsjechische regering schriftelijk verzocht garanties te geven dat EU-subsidies niet bij bedrijven van premier Andrej Babis terechtkomen; zonder die waarborgen keurt de Commissie geen steun voor projecten goed. Babis’ vroegere conglomeraat Agrofert blijft onderwerp van bezorgdheid ondanks overdrachten in een trust.
Tenslotte kaart een onderzoeker procedurele problemen bij de Commissie aan: door het laten verstrijken van beslistermijnen ontstaat juridisch een “stille weigering” die later kan worden vervangen, met vaak nadelige gevolgen voor verzoekers die hun rechtsstrategie moeten bijstellen. Deze technische kwestie vergroot volgens critici drempels voor toegang tot EU-documenten. Daarnaast vermeldt de agenda komende EU-trialogen over terugkeerbeleid en luchtvaartconsumentenrechten, en meerdere rapporten en debatten deze week.