Een Damrak zonder Bijenkorffile maar mét brede stoepen: 'Die auto's kunnen we daar wel missen'

In dit artikel:

Het nieuwe college wil praten met de Bijenkorf over het sluiten van de Bijenkorfgarage en mogelijk woningen bouwen op die plek, als stap richting een autoluw — zelfs op termijn autovrij — Damrak tussen Centraal Station en de Dam. De gedachte is om het Damrak als een wandelboulevard in te richten, vergelijkbaar met de Ramblas in Barcelona: bredere stoepen, koffiekiosken, meer ruimte voor voetgangers en een aantrekkelijker entree van de stad. De plannen staan in het coalitieakkoord; uitvoering en timing blijven echter onzeker.

Experts en betrokkenen reageren verdeeld maar overwegend positief bij visie, terughoudend bij haalbaarheid. Walther Ploos van Amstel (lector citylogistiek) juicht het idee toe, maar wil eerst een concreet plan zien dat ook rekening houdt met logistiek en bereikbaarheid. Hij wijst erop dat de binnenstad goed bereikbaar is met OV en dat er alternatieven zijn om aan de rand te parkeren, maar dat het weghalen van de garage geld kost en slimme oplossingen moet bieden voor noodzakelijke taxi- en bevoorradingsroutes. Ook waarschuwt hij voor het effect van eerdere herinrichtingen: het Rokin kreeg ruimte die opgevuld werd met terrassen en fietsparkeren, waardoor een nieuw vacuüm ontstond.

De Vereniging Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad (Walther Schoonenberg) is eveneens voor een autoluw stadscentrum en ziet een autovrij Damrak als voor de hand liggend gezien de hedendaagse voetgangersstromen. Tegelijkertijd noemt hij de Bijenkorfgarage een "Paard van Troje": een parkeervoorziening eenmaal binnen de singels maakt een autovrije transformatie praktisch lastig. Schoonenberg twijfelt ook aan de haalbaarheid van woningbouw in de bestaande garage: het gebouw is donker en vereist ingrijpende aanpassingen om leefbare woningen met daglicht te maken. Een eenvoudige ingreep die hij wél geschikt acht: het omvormen van een rijstrook tot fietspad en het verruimen van stoepen.

Guido Frankfurther, oud-wethouder en bedenker van De Rode Loper, plaatst de ambitie in historisch en bestuurlijk perspectief. Hij steunt autoluw beleid en ziet duidelijke baten voor winkelklimaat en luchtkwaliteit, maar noemt volledig autovrij op korte termijn onwaarschijnlijk. Frankfurther pleit voor tussenstappen: intelligente toegangssystemen voor ontheffinghouders, reserveringssystemen voor parkeergarages (bijvoorbeeld voor hotels) en overleg met ondernemers om het bedrijfsleven mee te krijgen. Hij nuanceert ook het probleem van de beroemde "Bijenkorffile": onderzoek wijst uit dat ook verkeerslichten en voetgangersoversteekplaatsen bijdragen aan die file, die soms doorloopt tot het Rokin of zelfs de Blauwbrug op drukke dagen.

Tegelijkertijd rijzen juridische en financiële obstakels. Reinder Rustema van Amsterdammers voor Autoluw NU! benadrukt dat Q-Park als concessiehouder een flinke claim kan indienen als parkeercapaciteit wordt beperkt; eerdere berekeningen wijzen op hoge kosten. Hij erkent desondanks de symbolische waarde van een autovrij Damrak: beelden van een autoloze hoofdas sturen een sterk signaal naar bezoekers en kunnen gedrag beïnvloeden.

Praktische aandachtspunten lopen als een rode draad door de reacties: de gemeente heeft mogelijk financieel belang in parkeervoorzieningen (zoals bij de metro-ingang), bevoorrading en taxi‑toegang moeten gewaarborgd blijven, en eventuele woningbouw vereist ingrijpende sloop- of verbouwingswerkzaamheden met hoge prijzen. Ook is er zorg dat beschikbare ruimte snel weer wordt ingenomen door terrassen en fietsen, waardoor het gewenste voetgangersvriendelijke effect uitblijft.

Samenvattend: het coalitievoornemen om de Bijenkorfgarage te heroverwegen opent de deur naar een ambitieus beeld van een autoluwe, aantrekkelijke hoofdroute in het hart van Amsterdam. De steun is breed voor het idee, maar iedereen die erover meedenkt roept op tot realistische, stapsgewijze plannen, financiële en juridische zorgvuldigheid en slimme logistieke oplossingen voordat het Damrak echt de Ramblas van Amsterdam kan worden.