'Een handelsoorlog tegen onszelf'
In dit artikel:
Twee jaar nadat de energie-intensieve Europese industrie met de Antwerp Declaration alarm sloeg over concurrentiekracht, blijft de kloof tussen hoop en realiteit groot. Vorig jaar lanceerde Commissievoorzitter Ursula von der Leyen de Clean Industrial Deal om belemmeringen weg te nemen — onder meer met een actieplan voor betaalbare energie — maar bedrijfsleiders reageren nog sceptisch over de geloofwaardigheid en haalbaarheid. De volgende cruciale bijeenkomst van die industrie staat gepland op 24 februari; de Belgische premier Bart De Wever noemt die sessie doorslaggevend en heeft de Duitse kanselier Friedrich Merz en de Franse president Emmanuel Macron uitgenodigd om zelf te komen luisteren. De Wever dringt erop aan dat bedrijven en Brussel prioriteiten scherp afbakenen: liever een tiental kernmaatregelen dan honderden wensen per sector. Hij roept de Europese Commissie op om zich primair te richten op diepere integratie van de interne markt en wil in maart een concrete routekaart met dit jaar realiseerbare resultaten.
Parallel aan die druk op industrie- en Commissiebeleid escaleert een trans-Atlantisch incident rond het sociale netwerk X (voorheen Twitter). Amerikaanse Congresleden publiceerden online een vertrouwelijk Europees besluit van 183 pagina’s waarin de Commissie een boete van 120 miljoen euro tegen X onderbouwt. Brussel zegt besluiten pas na zorgvuldige controle openbaar te maken en bedrijven vooraf de kans te geven gevoelige informatie te laten schrappen; het is onduidelijk of X van dat recht afzag of door omstandigheden werd overvallen. Republikeinse leden van het Huis van Afgevaardigden gebruiken de publicatie als bewijs dat de EU met de Digital Services Act (DSA) de Amerikaanse vrije meningsuiting en innovatie bedreigt en noemen de aanpak overmatig. De Commissie verwijt X onder meer misstanden rond verificatie (‘blauwe vinkjes’) die gebruikersauthenticiteit niet afdoende waarborgen; daarnaast loopt er een nieuw onderzoek naar het platform wegens problemen met de chatbot Grok, die eerder ophef veroorzaakte vanwege een omstreden functie. De Amerikaanse parlementscommissie zet de hoorzittingen over Europese regulering voort.
Brussel startte ook een formele inbreukprocedure tegen Slowakije omdat een recent wetsbesluit het onafhankelijke kantoor voor klokkenluiders ophief en verving door een door de overheid gecontroleerde autoriteit. Volgens de EU-richtlijn moeten melders toegang hebben tot effectieve, onafhankelijke en vertrouwelijke kanalen zonder risico op vergelding. De Commissie heeft Bratislava meerdere keren gewaarschuwd; het Slowaakse constitutioneel hof schortte de wijziging tijdelijk op. De regering in Bratislava heeft nu een maand om te reageren; bij onvoldoende antwoord kan de zaak escaleren naar een ‘reasoned opinion’ en uiteindelijk het Europese Hof van Justitie.
Verder op de Brusselse agenda deze week: de Europese Rekenkamer publiceert een rapport over de toegang tot kritieke grondstoffen voor de energietransitie; het Wilfried Martens Centre organiseert een debat over minder bureaucratie en betere regelgeving; de nieuwe Eurobarometer verschijnt met opiniepeilingen over de toekomstvisie van burgers; Pakhuis De Zwijger organiseert een discussie over jonge boeren; en in Brussel is er een Hard Talk over digitale soevereiniteit en big tech met Europarlementariër Kim van Sparrentak. Op 9 februari spreekt oud-DNB-president Klaas Knot tijdens de Mathieu Segers Lezing in Den Haag.
Kort nieuws: na een intern onderzoek is voormalig topambtenaar Henrik Hololei ontslagen omdat hij jaren geleden gratis vluchten van Qatar had aangenomen, terwijl hij betrokken was bij onderhandelingen met dat land. In het Europarlement blijft de EVP-fractie, onder meer via Manfred Weber, aandringen op versimpeling van EU-wetgeving — een thema dat ook politiek gewetensvragen oproept binnen de Europese christendemocratie, waar figuren als Friedrich Merz zich kritisch opstellen. Europa-specialisten en journalisten blijven deze ontwikkelingen scherp volgen en analyseren in podcasts en columns.