Een nieuwe financiële realiteit

In dit artikel:

De Amerikaanse staatsschuld vormt volgens de auteur niet alleen een politiek probleem voor de Verenigde Staten, maar ook een risico voor het wereldwijde financiële systeem. Amerikaanse staatsobligaties, Treasuries, gelden wereldwijd als veilige belegging en onderpand. De rente daarop wordt bovendien gebruikt als maatstaf voor de prijs van vrijwel alle andere financiële activa.

De schuld is in tien jaar verdubbeld van ongeveer 20 naar 40 biljoen dollar. Tegelijkertijd zijn de financieringskosten sterk gestegen: de rente op tienjarige Amerikaanse staatsleningen liep op van circa 0,5 procent zes jaar geleden naar ongeveer 4,8 procent. Daardoor zijn de rentelasten inmiddels, na sociale zekerheid en gezondheidszorg, de grootste uitgavenpost van de federale overheid. Ondanks economische groei bedraagt het begrotingstekort ongeveer 6 procent van het bruto binnenlands product.

De auteur verwacht niet dat Washington dit probleem oplost met bezuinigingen of belastingverhogingen. De belangrijkste uitgaven aan defensie, zorg en sociale zekerheid zijn politiek moeilijk aan te pakken. Extra economische groei zou alleen helpen als die structureel hoger ligt dan de rente op de schuld, wat volgens de auteur onwaarschijnlijk is. Schuldherstructurering of wanbetaling zou de positie van de VS als financiële en wereldmacht ernstig ondermijnen.

Daarom blijft volgens hem vooral het bewust laten oplopen van de inflatie over. Geldontwaarding vermindert de reële waarde van overheidsschulden, maar tast tegelijk het vermogen van spaarders, obligatiehouders en andere bezitters van financiële activa aan. De auteur verwijst naar de periode na de Tweede Wereldoorlog, toen de Amerikaanse Federal Reserve de rente jarenlang kunstmatig laag hield terwijl de inflatie hoger lag. Deze financiële repressie zorgde voor negatieve reële rentes en hielp de schuld ten opzichte van de economie sterk te verlagen.

In zo’n scenario zou de centrale bank volgens de auteur minder onafhankelijk worden en ondergeschikt raken aan de financieringsbehoefte van de overheid. Obligaties en sparen zouden verliesgevend kunnen zijn, terwijl aandelen en andere zogenoemde harde activa meer kans bieden om hun waarde te behouden. Als historisch voorbeeld noemt hij het hoge gemiddelde rendement van de S&P 500 in de eerste tien jaar na 1945.