Een spel met Amerikaanse poppetjes

In dit artikel:

Een foto uit de jaren vijftig toont de kleine David Levinthal op de vloer van een San Francisco‑woning, spelend met plastic figuurtjes — een beeld dat kenmerkend zou blijken voor zijn hele loopbaan. Levinthal, oorspronkelijk opgeleid met het oog op een carrière als sociaal jurist maar omgeschoold tijdens de culturele omwentelingen van de jaren zestig, behaalde in 1973 een master beeldende kunst aan Yale en is sindsdien een internationaal erkend fotograaf. Zijn werk maakt deel uit van collecties als het Centre Pompidou, het MoMA en het Metropolitan Museum of Art.

Voor het eerst arriveert Levinthals oeuvre grootschalig in Nederland met een overzichtstentoonstelling in H’ART Museum Amsterdam; de werken zijn in bruikleen uit het Smithsonian American Art Museum in Washington. Directeur Annabelle Birnie waarschuwt dat het Smithsonian onder politieke druk staat: de instelling zou haar collectie en uitleenpraktijken moeten afstemmen op de wensen van president Trump, met het oog op een “positieve” nationale narratief. Ondanks deze context ondervindt Levinthal vooralsnog geen directe censuur.

Levinthal werkt consequent met zelfgebouwde diorama’s waarin plastic speelgoedfiguurtjes de personages zijn. Zijn gefotografeerde scenes vertellen verhalen en ontleden hoe Amerikaanse mythes worden geconstrueerd — van cowboys en het Wilde Westen tot honkbalhelden, de Vietnamoorlog en Barbie. De beelden variëren van ironisch tot surrealistisch; onscherpte en fragmentarische composities geven ze een schijnbare achteloosheid, terwijl er juist minutieus is gepland. Serieprojecten als Wild West en Baseball onderzoeken respectievelijk de blijvende aantrekkingskracht van archetypen en de heroïek rond sportidolen.

Een opvallend hoofdstuk is zijn omgang met Barbie: na aanvankelijke weigeringen werkte Levinthal uiteindelijk toch aan een door Mattel opgegeven opdracht — deels uit ambitie richting modefotografie — waarmee hij referenties aan films uit de jaren vijftig en zestig en complexe, soms seksueel getinte tableaux creëerde. Levinthals speelgoedfoto’s dagen het collectieve geheugen uit en tonen dat speelgoed in zijn beeldwereld allesbehalve onschuldig is.