Een spel met houten latten

In dit artikel:

De Nederlands-Surinaamse ontwerper Robert van Embricqs bracht afgelopen december een bijzonder cadeau naar het presidentieel paleis in Paramaribo: zijn Flow Wall Desk. Koning Willem-Alexander en koningin Máxima kozen het transformeerbare meubel om Suriname cadeau te doen ter gelegenheid van vijftig jaar onafhankelijkheid. Van Embricqs overhandigde het ontwerp persoonlijk aan president Jennifer Geerlings-Simons en liet zien hoe een vlakke houten plaat in enkele seconden verandert in een organisch gevormd wandbureau.

De keuze voor zijn werk kwam niet helemaal onverwacht. Tijdens de tentoonstelling Masterly op de meubelbeurs Salone del Mobile in Milaan zag Máxima in 2023 zijn zogenoemde rising furniture: houten platen die door een vloeiende beweging veranderen in meubels. Hoewel de koningin hem daar niet persoonlijk sprak, bleek ze zijn ontwerpen al online te volgen. Ze wist alleen niet dat de meubels van een Nederlandse ontwerper met Surinaamse wortels waren. Twee jaar later werd Van Embricqs gebeld met de vraag of het koninklijk paar een van zijn ontwerpen mocht schenken. Hij was verrast en vereerd; bovendien viel de overhandiging samen met een al geplande reis naar Suriname voor de tachtigste verjaardag van zijn oma.

Van Embricqs werd in 1986 geboren in Paramaribo en verhuisde op zijn achtste met zijn ouders naar Nederland. Als kind tekende hij veel en droomde hij ervan auto-ontwerper te worden. Zijn belangstelling voor beeld, hout en techniek leidde hem naar de Rietveld Academie in Amsterdam. Daar ontwikkelde hij in 2010 de Rising Chair, een platte houten plaat die met een handbeweging omhoogkomt en verandert in een fauteuil. De enthousiaste reacties vormden de start van een serie meubels, waaronder tafels, een lamp en later de Flow Wall Desk.

Zijn ontwerpen zijn vooral populair omdat de transformatie op video goed zichtbaar is. Via sociale media gingen beelden ervan geregeld viraal, waardoor hij klanten kreeg in onder meer de Verenigde Staten, Japan, Zuid-Korea, Australië en Scandinavië. De Rising Chair is opgenomen in de collectie van het Centre national des arts plastiques in Parijs en wordt verkocht in de museumshop van het Design Museum in Londen. In Nederland blijft zijn bekendheid en afzet relatief beperkt. Van Embricqs zegt dat hij niet actief aan zijn naamsbekendheid werkt; veel mensen herkennen het ontwerp wel, maar weten niet dat het uit Nederland komt.

De ontwerper werkt inmiddels vanuit Hengelo, waar hij meer ruimte en rust vond voor zijn studio. Hij bedenkt de beweging van een nieuw ontwerp eerst in zijn hoofd en onderzoekt daarna met foamboard, berekeningen, scharnieren en prototypes of die technisch uitvoerbaar is. Voor productie en technische uitwerking werkt hij samen met gespecialiseerde bedrijven in Nederland en Portugal. Hij ontwikkelt momenteel een scheidingswand die kan uitvouwen tot een tafel, bedoeld voor bijvoorbeeld kantoren en bibliotheken. Daarbij wil hij voorkomen dat het ontwerp op praktisch flatpack-meubilair gaat lijken: de verwondering en magie moeten behouden blijven.

Hout is voor Van Embricqs niet alleen een logisch materiaal vanwege de natuurlijke uitstraling en bewerkbaarheid, maar heeft ook een culturele betekenis. Hij verwijst naar het marronhoutsnijwerk in Suriname, een traditie van afstammelingen van tot slaaf gemaakten waarin Afrikaanse invloeden en een eigen Surinaamse ontwikkeling samenkomen. Zijn bezoek aan het presidentieel paleis voelde daardoor als een verbinding tussen zijn geboortegrond en zijn Nederlandse opleiding. In Suriname werd zijn creativiteit gevormd, terwijl hij in Nederland aan de Rietveld Academie leerde zijn eigen stem te gebruiken.

Voor de toekomst droomt Van Embricqs van grote, transformeerbare sculpturen in de openbare ruimte. Weer, wind en zon zouden de vorm en beweging daarvan kunnen beïnvloeden, zodat de natuur de transformatie in gang zet.