Emy Bensdorp maakt schone bakstenen van met pfas vervuilde klei
In dit artikel:
Toen industrieel ontwerpster Bensdorp een cartoon over pfas zag, raakte ze geinspireerd om het probleem praktisch aan te pakken. PFAS — de zeer hardnekkige 'forever chemicals' die vroeger in onder meer pizzadozen en blusschuim werden gebruikt — hopen zich op in bodem en milieu en vormen sinds circa 2020 een groeiend gezondheidsprobleem. Veel kleigrond raakt daarmee zodanig vervuild dat die alleen nog verplaatst en opgeslagen kan worden op depots, een dure en onhoudbare oplossing.
Vijf jaar geleden begon Bensdorp thuis met experimenten: ze probeerde of PFAS-verontreinigde klei bij de hoge temperaturen van baksteenproductie (rond 900 °C) veilig kan worden omgezet in stenen waarbij de chemicaliën worden afgebroken. Na proeven in een keramiekoven stuurde ze monsters naar een laboratorium; uit onderzoek blijkt dat de techniek werkt: de stenen bevatten aantoonbaar geen pfas meer en er is geen aanwijzing dat de stoffen tijdens het bakken vervluchtigen.
Samen met een steenfabriek voerde haar bedrijf Claybens vorig jaar een proef uit waarbij 50.000 schone bakstenen werden gemaakt; die worden nu gebruikt voor woningbouw in de gemeente Doetinchem. Dit jaar staat een grotere proef op de planning — meer dan een miljoen stenen, waarbij de oven volledig met Claybens-stenen wordt gevuld zodat alle lucht ‘eigen’ is en eventuele emissies duidelijk gemeten kunnen worden. Als die test bevestigt dat er geen pfas ontsnapt, is grootschalige commerciële productie beoogd voor 2027.
Bensdorp (32, Design Academy Eindhoven) werkt samen met traditionele familiebedrijven in de baksteenindustrie. Ze ziet in die samenwerking zowel vakmanschap als bereidheid tot experimenteren, en formuleert een missie: een duurzame manier vinden om vervuilde kleigrond te valoriseren en zo “Nederland schoon te bakken”. Claybens biedt eigenaren van vervuilde grond een alternatief waarbij zij niet alleen betalen om af te voeren, maar de grond kunnen laten omzetten in bruikbare bouwstenen.