EU in stagflatoire trend; vermijd risico op fiscale crisis, zeggen ministers
In dit artikel:
In Nicosia (22 mei) waarschuwen hoge EU-functionarissen dat de eurozone door de stijgende energieprijzen als gevolg van de oorlog in Iran in een stagflatoire beweging terechtkomt: groeivertraging gecombineerd met oplopende inflatie. De Europese Commissie verwacht dat de groei daalt van 1,3% in 2025 naar 0,9% in 2026, terwijl de inflatie stijgt van 1,9% naar 3,0%, ruim boven de ECB-doelstelling van 2%.
Financiële markten reageren nerveus: staatsrentestanden klimmen naar tienjarige toppen, wat de leenlasten voor overheden, bedrijven en huishoudens vergroot en de beschikbare begrotingsruimte onder druk zet. Eurogroepvoorzitter Kyriakos Pierrakakis sprak van stagflatoire druk maar benadrukte de veerkracht van Europa.
ECB-president Christine Lagarde gaf de ministers duidelijk mee dat te ruime, langdurige fiscale verruiming aanleiding kan zijn voor de ECB om de rente te verhogen. Ze riep op tot tijdelijke, gerichte en passende steunmaatregelen; afwijkingen van die principes zouden monetair beleid compliceren. De ministers zeiden de boodschap te hebben begrepen.
De Commissie dringt er bij regeringen op aan alleen gerichte hulp te bieden aan de meest kwetsbaren. Toch hebben veel landen al brede maatregelen genomen, zoals accijnsverlagingen op brandstof, om sociale onrust te voorkomen. Commissaris Valdis Dombrovskis waarschuwde dat zulke maatregelen de vraag naar fossiele brandstoffen in stand houden en de schaarse begrotingsruimte onnodig belasten.
Sommige landen, onder meer Italië, pleiten ervoor dat brandstofsteun en defensie-uitgaven buiten de EU-tekortberekeningen blijven; de meeste ministers en de Commissie verzetten zich hiertegen. Belgisch minister Van Peteghem noemde het openen van een algemene ontsnappingsclausule problematisch omdat het om een aanbodschok gaat, niet om een vraagcrisis.
Kortom: politieke druk om snel te steunen botst op zorgen van de ECB en de Commissie over langetermijnrisico’s voor inflatie, rentes en overheidsschulden.